مکتب سازی، فرصت سوزی ---------- انتشار دکلمه ای از منوچهر آتشی ----------------- گزارش تصویری اختتامیه سومین دوره جشنواره نیاوران --------- فیلم شعرخوانی محمدعلی بهمنی

حبیب‌الله چایچیان از شاعران آئینی و مرثیه سرای اهل بیت (علیهم السلام) درگذشت.

 

حبیب الله چایچیان  متخلص به "حسان"  شاعر و مرثیه سرای اهل بیت (علیهم السلام) درگذشت.

 

چایچیان که متولد سال ۱۳۰۲ شمسی در شهر تبریز است طی سال های اخیر به دلیل بیماری و وخامت حال در منزل بستری بود.

 

حسان از جمله تاثیرگذارترین شاعران آئینی معاصر بوده است که بارها از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی مورد تحسین قرار گرفته است.

 

دو شعر "امشب شهادت نامه عشاق امضا می شود" و "آمدم ای شاه پناهم بده" از معروفترین سروده های اوست.

 

مراسم تشییع پیکر مرثیه سرای اهل بیت(ع)، حبیب‌الله چایچیان، صبح روز گذشته از روبروی بیمارستان شهدای تجریش برگزار شد.

 

مهدی قزلی مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی، با صدور پیامی درگذشت حبیب‌الله چایچیان شاعر آئینی کشور را تسلیت گفت و پیام تسلیتی به این شرح منتشر کرد:

 

«در جوار بارگاه ملکوتی حضرت امام علی ابن موسی الرضا (ع) خبر تاسف‌بار درگذشت حبیب الله چایچیان، شاعر  نامدار اهل بیت (ع) و انقلاب اسلامی را دریافت کردم.

از درگاه خداوند متعال آرزوی علو درجات در پناه "شاه خراسان" _آن گونه که خود سروده بود _ دارم.

اینجانب به نمایندگی از اهالی فرهنگ و ادب و شاعران ایران اسلامی این مصیبت را به جامعه ادیبان سرزمین مان و خانواده آن عزیز تسلیت می‌گویم.»

 

کد خبر: 729

منتشرشده در گزارش

 

با توجه به ایام محرم و صفر و ماههای عزاداری سیدالشهدا که در آن قرار داریم، پایگاه خبری تارنا در اقدامی به مصاحبه و گفتگو با شاعران آیینی سرای کشور می‌پردازد. در واپسین روز اربعین حسینی به سراغ حسنا محمدزاده مولف مجموعه های سر به مهر، جوهر جان، زیر هر واژه آتشفشان است، قفس تنگی و... رفتیم تا از شعر آیینی بیشتر بدانیم.

 

از کی سرودن شعر آیینی را شروع کردید؟ 

 سرودن شعر آیینی را از سال هفتاد و شش و از دورانی که در مقطع راهنمایی تحصیل می کردم شروع کرده‌ام؛ اما شعرهای آن روزها در سررسید یادداشت‌های شخصی‌ام بایگانی شدند و از خلوت خانوادگی‌مان فراتر نرفتند. می توانم بگویم که برای اولین بار سرودن شعر مذهبی را در سال هشتاد و دو شروع کردم.

 

چرا شعر آیینی را انتخاب کردید؟

بعد از خواندن کتابی تحت عنوان «کشتی پهلو گرفته» نوشته ی «سید مهدی شجاعی» که هدیه ای از طرف پدرم بود و البته تحت تاثیر حال و هوای ایام فاطمیه ی آن روزها،  شعری را با همین محتوا نوشتم؛  وقتی آن شعر مورد تشویق اطرافیانم قرار گرفت، شعرهای بعدی سروده و مطالعاتم بیشتر شد.  مسلماً از همان ابتدا تصمیم به مطالعه و انگیزه‌ی سرودن شعر مذهبی ارادی بوده است؛ اما فقط این کافی نیست.  

از سر ارادتی که به این آستان دارم و علاقه‌ام نسبت به  فعالیت در این حوزه، اگر به خواست خودم باشد همیشه شعر مذهبی را انتخاب می کنم. معتقدم که تا عنایت اهل بیت نباشد نمی‌توان حتی یک بیت سرود؛ چه برسد به یک شعر.  بارها شده که در مناسبتی خاص مثلا ایام محرم قصد سرودن داشته‌ام اما دریغ ازحتی یک مصرع. روزهایی بوده که در حال و هوای سرودن نبوده‌ام اما شعرهای خوبی خلق شده‌اند.

   

تعریفتان از شعر آیینی چیست ؟  

می‌توان گفت شعر آیینی به مفهوم عام کلمه، شعری است که در آن رسم و رسوم و آداب و سنن و آیین قومی و ملی  بازتاب داده می‌شود که یکی از زیر شاخه های آن مضامین و مسائل دینی و مذهبی ست. اما می‌بینیم که از اصطلاح شعر آیینی معمولا برای شعر مذهبی و شعر شیعی که دامنه‌اش ائمه‌ی اطهار (علیهم السلام) است و مرکز ثقل آن دو موضوع انتظار و عاشورا است استفاده می‌شود؛  یعنی ما دامنه‌ی شعر آیینی را محدود کرده‌ایم و آن را به عنوان شعرمذهبی که تنها بازتاب دهنده‌ی ارزش‌های دینی‌مان است، می‌شناسیم؛ در حالی که می‌توان گفت شعر انقلاب هم یکی از زیر شاخه‌های شعر آیینی ست. همین‌طور اشعاری که در حوزه‌ی دفاع مقدس و جنگ سروده شده‌اند هم آیینی‌اند؛ چه بسا که در بسیاری از شاهکارهای شعر دفاع مقدس، با نمادها و سمبل‌هایی روبرو می‌شویم که اسوه‌های قیام امام حسین (ع) هستند؛ تا آنجا که در برخی از اشعار با برجسته کردن این اسوه‌ها، رزمنده‌ها را به حضور در جبهه ها و پیروی از سیره‌ی عملی عاشوراییان تشویق می‌کرده‌اند. 

 

 

به نظر شما شعر آیینی ما چه‌قدر قابلیت شناساندن مفاهیم مذهبی را به همه‌ی ادیان و ملت‌ها دارد ؟  

شعربا تمام ظرفیت‌ها وظرایف و قدرت نفوذی‌ که  در قلب و جان مخاطب دارد می‌تواند تاثیرگذارتر از هر هنر دیگری باشد. 

 

شعر مذهبی ما وقتی چنین قابلیتی را پیدا می‌کند که از مرحله‌ی مدح و مرثیه‌ی صرف خارج شده و به محتوا و درون مایه بیشتر بپردازد، تا بتواند تصویری روشن و زلال از آموزه‌های دینی واخلاقی اهل بیت باشد و در نهایت به پیامی ارزشمند در این زمینه برسد؛ که البته این مهم، مستلزم مطالعه و تحقیق در متون و کتاب‌های موثق دینی است و شاعر نمی‌تواند با اکتفا به دانسته‌ها و شنیده‌هایش که مشخص نیست تا چه اندازه دستخوش تحریف بوده اند به سرودن بپردازد و در نهایت به شعری برسد که آیینه‌ای از اسلام ناب باشد.

 

هستند شاعرانی که با تحقیق و تفحص و وسواس در این زمینه شعر می‌سرایند و اشعارشان قابل تأمل است؛ اما با توجه به اکثریت سروده ها ،می تواند گفت  شعرها هنوز به آن مرحله‌ای نرسیده‌اند که قابلیت شناساندن مفاهیم اصیل دینی را داشته باشد.

در واقع اکثریت ما در صورت قضیه مانده‌ایم و به سیرت آن بی توجهیم؛  یعنی از سیره ی عملی پیشوایانمان غافل شده‌ایم. 

 

وقتی ما تلاش کنیم که مدح بگوییم و به مرثیه بپردازیم، آن هم به شکلی که بتوانیم دیگران را به گریه بیندازیم و به عبارت دیگر در مرحله محبت، متوقف شویم و به  معرفت دینی نرسیم خواه ناخواه شعر با تحریفات و خرافات و بیانگر مسائلی غیرمستند و غیرواقعی آمیخته می شود؛ چرا که تلاش می‌کنیم شعری بگوییم که در مجالس خوانده شود؛ مداحان دم بگیرند و شورآفرینی بکنند؛  طبیعتاَ شعور دینی در حاشیه قرار می‌گیرد و خیلی از کاستی‌ها و آفت‌ها و تهدیدها از همین ناحیه متوجه شعر می‌شود.

 

 

به نظرتان شاعر تا چه اندازه اجازه ی اغراق در شعرش را دارد ؟  

می‌دانید که اغراق یکی از آرایه‌های ادبی‌ است که باعث خیال‌انگیز شدن بیشتر شعر می‌شود و شاید مهمترین عاملی که تاثیر جادویی به سخن می‌دهد همین بزرگنمایی است که مهمترین آرایه در شعرهای حماسی است.

 

در حوزه‌ی عاشورا توجه به بعد حماسی آن است؛ پس چه اشکال دارد که شاعر اغراق‌هایی هم در شعرش داشته باشد؟ اما این اغراق تا جایی قابل توجیه است که به اصل محتوا لطمه‌ای وارد نکند و به آن چیزی نیفزاید یا از آن چیزی نکاهد. ما نمی‌توانیم به بهانه ی تاثیر کلام، قیام سیدالشهدا را تا حد اسطوره بالا ببریم چرا که اسطوره آمیزه‌ای از تاریخ و واقعیت و افسانه است اما شهادت امام حسین و یارانش واقعیت محض است. مثلا اگر اغراق کنیم و بگوییم حضرت ابوالفضل به جای مشک دریا را به دندان گرفته بود به اصل ماجرا لطمه‌ای نمی خورد اما در وصف رشادت‌ها و حماسه‌آفرینی‌های حضرت ابوالفضل آیا می‌توانیم اغراق را تا آنجا پیش ببریم که بگوییم تمام سپاه عمر سعد را یک تنه شکست داد و با دست پر به خیمه‌ها برگشت؟

 

در مورد حادثه ای مثل عاشورا که شاعران درباره ی آن زیاد سروده اند فکر می کنید چرا هنوز شعر ها به تکرار نرسیده اند؟ 

 

عاشورا، جایگاه عظیمی در تاریخ اسلام دارد.  از هر جنبه‌ای به حادثه‌ی عاشورا بنگریم عمیق‌ترین و ارزشمندترین مفاهیم را در خود گنجانده است؛ از جنبه‌ی عرفان، عشق، شهادت، نهایت بندگی و  احیاء دین تا حماسه. اما بدون توجه به بعد عرفانی شخصیت امام حسین نمی‌توان حماسه خونین کربلا را فهمید. عرفا از هر دین و مسلک و مذهبی، امام حسین را به عنوان قطب عرفان مورد توجه قرار داده‌اند؛  بعد الهی و عرفانی امام حسین در تک تک جملاتی که  در سفر از مدینه و مکه به کربلا فرموده و گفتگوهایی که با دشمن یا یاران خود داشته‌اند، مشخص است اما بالاتر از اینها آن چیزی است که  در عمل نشان داده‌اند؛ آن هم عشق و محبت به خدا و دلدادگی و سرسپردگی و در یک کلام بندگی است.

 

حُبی که امام حسین در دل دارد و آنچه در مناجات عرفه بیان می‌کند، در حادثه کربلا به نمایش می گذارد و توکل به خدا و تسلیم در مقابل اراده و مشیت پروردگار را به زیباترین شکل ممکن و در اوج خود در صحنه عاشورا نشان می‌دهد.

 راضی بودن به قضای الهی در عمل امام حسین و در سخنانش می‌درخشد. اینها مسائل کوچکی نیستند که با چند سروده به تکرار برسند؛ بلکه معتقدم از گذشته تا به حال و از حال تا قیامت هر چه از آن سروده‌ایم و بسراییم قطره‌ای از آن دریای بیکران را هم به تصویر نکشیده‌ایم.

 

نظرتان در مورد ریتمیک کردن شعر عاشورایی و گذاشتن ملودی های شاد و به گوش مخاطب آشنا روی شعرهای عاشورایی مخصوصا در حوزه ی شعر هیات چیست ؟

 

شعر هیات در واقع شاخه‌ای از شعرمذهبی است. عنوانش جدید است اما از نظر مضمون و محتوا همان  نوحه‌ها و مراثی است؛ از زمانی که عزاداری‌های حسینی قوام گرفته، بر سر زبان ها بوده‌ است و مردم برای برپا کردن علم عزاداری در میادین و مساجد و دسته‌جات از آن استفاده می کرده‌اند. در شعر هیئت زبان شاعر باید به زبان مردم نزدیک‌تر شود؛ با زبان مردم کوچه و بازار انس و الفت بیشتری داشته باشد تا در دسته‌جات سینه‌زنی و مجالس دم گرفته شود و گستردگی پیدا کند.‌ 

 

شاعرانی هم که شعر هیئت می‌گویند، سعی می‌کنند با مولفه‌هایی که مورد پسند مردم است، شعر بگویند که این مساله به خودی خود بد نیست اما در جامعه به دلیل پایین آمدن سطح و شان برخی مدح‌ها و ورود همه افراد با هر سطح مطالعه و سواد مذهبی به صنف مداحی، این روزها شاهد بروز برخی مداحی‌ها با ریتم و آهنگ موسیقی‌های پاپ مجاز و غیرمجاز هستیم. 

 

در کنار این سبک‌های سخیف می‌بینیم که مداحان به بهانه گریه گرفتن از مردم داستان‌هایی را روایت می‌کنند که در هیچ مقتلی نمی‌توان آن را پیدا کرد.

گاهی هم فلسفه شهادت امام حسین نادیده گرفته شده و بیشتر به چشم و ابروی اباعبدالله وحضرت عباس پرداخته می شود با رویه فعلی که در پیش است و نفوذ بالا و سریع  تکنولوژی و شبکه های اجتماعی و سطح دسترسی مردم، متاسفانه داریم به سمت بی هویتی عزاداری پیش می‌رویم.

 

داشتن ریتم و آهنگ در یک نوای مداحی امری طبیعی است اما به روز کردن آن به هر قیمتی  سبب توهین به شأن عزاداری و سوژه ای برای تمسخر مخالفین شعائر مذهبی و دینی شده است.

 

خبرنگار: هانیه شالباف

کد خبر: 709

 

منتشرشده در گفتگو

با توجه به ایام محرم و صفر و ماههای عزاداری سیدالشهدا که در آن قرار داریم، پایگاه خبری تارنا در اقدامی به مصاحبه و گفتگو با شاعران آیینی سرای کشور می‌پردازد. در این گفتگو به سراغ سیدحمیدرضا برقعی مولف مجموعه های طوفان واژه ها، تحیر، رقعه، تحریرهای رود و... رفتیم تا از شعر آیینی بیشتر بدانیم.

 

جناب برقعی از چه زمانی سرودن شعر آیینی را آغاز کردید؟

از سال هشتاد و دو یا هشتاد و سه  به انتخاب خودم این حوزه را انتخاب کردم


چرا شعر آیینی؟

من معتقدم شاعر باید صداقت داشته باشد و من چون در شعر با موضوعات دیگر ارتباط آن‌چنانی نداشتم، ترجیح دادم با این زبان به اهل‌بیت (ع) عرض ارادت کنم.


تعریف شما از شعر آیینی چیست؟

هر شعری که در آن صحبت از ارزش‌های انسانی شده باشد شعر آیینی است. مفاهیمی مانند مفاهیم اسلامی، مقاومت و ... زیرمجموعه‌ی شعر آیینی قرار می‌گیرند. اما آن‌چه که عامه‌ی مردم قبول کرده‌اند، اشعاری در پیرامون زندگی معصومین و مفاهیم مذهبی است. در این حوزه، بعضی‌ها موضوع آیینی دارند و بعضی موضع آیینی. مثلا شعر حافظ موضع آیینی دارد؛ اما اشعاری که با موضوع آیینی و در مدح اهل‌بیت هستند، الحمدالله این‌سال‌ها با ابعاد متفاوتی ظهور پیدا کرده‌اند و به‌نظر من بعد از انقلاب هم با رویکرد حماسه و عرفان بیشتر شناخته شده‌اند.

 

حوادث و اتفاقات مذهبی یکی هستند؛ اما تکراری‌شدن‌شان به ادبیات مذهبی قطعا ضربه می‌زند. برای تنوع و ایجاد تفاوت در مفاهیم اشعار چه باید کرد؟

متاسفانه خیلی از اشعار، تکراری می‌شود؛ اما نکته‌ی اصلی این است که شاعر باید درنظر بگیرد که ما نباید مقتل یا زندگی اهل‌بیت را منظوم کنیم؛ قرار است ما دیدگاه شاعرانه‌مان را نسبت به آن موضوع بیان کنیم؛ مثلا درباره‌ی واقعه‌ای مثل عاشورا، این زاویه‌ی دوربین ما است که حادثه را نشان می‌دهد. من مخالف هستم که شعرهایمان مقتل منظوم باشند.

 

در این چندسال اخیر، ما شاهد بوده‌ایم که بعضی از مداحان اشعار مذهبی را روی ملودی‌های معروف و موسیقی‌های ریتمیک قرار داده‌اند. نظر شما دراین‌باره چیست؟

من نشنیده‌ام؛ اما طبیعی است موسیقی‌ای که روی یک شعر مذهبی می‌آید، باید در شان خاندان عصمت و طهارت باشد. از آن‌چیزی که در شرع ما حلال اعلام شود، می‌شود استفاده کرد؛ اما اگر در شان اهل‌بیت نباشد، قطعا قابل دفاع نیست.

 

در طول تاریخ مانند امروز، شعر قابلیت شناساندن مفاهیم و ارزش‌های مذهبی را داشته است؟ ‌

شعر در زبان فارسی  بزرگ‌ترین رسانه است؛ در زمان اهل‌بیت هم به شاعر به‌‌عنوان بزرگ‌ترین رسانه نگاه می‌کردند و اگر شعری توسط یک شعر معروف عرب سروده می‌شده، فردای آن‌روز همه آن شعر را حفظ می‌کرده‌اند.

شاعر تا چه حد می‌تواند در شعر آیینی اغراق کند؟

این را خود شاعر باید تشخیص دهد. اغراق در شعر یک صنعت است؛ البته اگر این اغراق بیش‌از حد باشد به غلو تبدیل می‌شود. شاعر نباید آن‌قدر از اغراق استفاده کند که یک اهل‌بیتِ دست‌نیافتنی برای مردم بسازد؛ چون حضرت رسول(ص) فرموده‌اند من هم بشری هستم مثل شما؛ اما درجایگاه اسوه ‌بودن. این اسوه ‌بودن اگر به اسطوره‌بودن نزدیک شود، آن‌موقع آفت و آسیب است.

 

خبرنگار: هانیه شالباف

کد خبر: 703

منتشرشده در گفتگو

 

با توجه به ایام محرم و صفر و ماههای عزاداری سیدالشهدا که در آن قرار داریم، پایگاه خبری تارنا در اقدامی به مصاحبه و گفتگو با شاعران آیینی سرای کشور می‌پردازد. در این گفتگو به سراغ سعید بیابانکی مولف مجموعه های سکته ملیح، نامه های کوفی، یلدا، جامه دران و... رفتیم تا از شعر آیینی بیشتر بدانیم.

سعید بیابانکی در گفتگو با خبرنگار تارنا در خصوص تعریف شعر آیینی گفت: شعر آیینی اصطلاحی است که در چند سال گذشته وارد ادبیات ما شده و اساسا به شعری گفته می‌شود که در مدح یا منقبت اهل بیت سروده شود که به آن شعر مذهبی و شعر دینی هم گفته می‌شود.

 

وی درخصوص ویژگی های شعر آیینی نیز گفت: این شعر باید ما را با معارف اهل بیت آشنا کند. اگر شعری ظواهر کسی را توصیف کرد، شامل شعر آیینی نمی شود. چرا که فضیلتی برای معصومین نیست و متاسفانه شعر آیینی امروز به سمت توصیف های تغزلی رفته است.

بیابانکی ادامه داد: شعر آیینی باید به سمت معرفت رود. صرف توصیف ظاهری که مخصوص معشوق در غزل فارسی است، در این شعر جایی ندارد.

 

این شاعر در پاسخ به این پرسش که شعر آیینی قالب مخصوص به خودش را دارد یا خیر گفت: شعر آیینی قالب خاصی ندارد و حتی می‌تواند در قالب شعر محاوره بگنجد. اما چون ما در فضایی معنوی مواجه هستیم، هرچقدر ظرف و مضمون به هم نزدیکتر باشد، پذیرش آن از سوی مخاطب راحت تر است. به نظر من هرچقدر شعر در این حوزه، کلاسیک تر باشد، مقبول تر است.  اما توصیف شعر آیینی با زبان مردم کوچه بازار به نظر من کمی بی سلیقگی است.

 

سعید بیابانکی در رابطه با ریتمیک کردن شعر آیینی معتقد است که گذاشتن ملودی درست روی شعر آیینی هیچ ایرادی ندارد. برخی از ملودی های وابسته به موسیقی اصیل ایرانی خوب است. اما ترانه ای که برای یک موسیقی شاد نگاشته می‌شود با شعر آیینی بسیار متفاوت است. گذاشتن شعر آیینی بر روی یک ملودی مثلا پاپ ناموزون و حتی زشت است و باید با آن مقابله شود.

 

کد خبر: 697

منتشرشده در گزارش

قاسم صرافان از جمله شاعران آیینی است که در عین لطافت شاعرانه، بر کرسی استاد دانشگاهی نیز تکیه زده است. صرافان مجموعه‌‌ شعرهای آیینی، عاشقانه و اجتماعی را در کارنامه خود دارد که تعداد بسیاری از آنها در قالب قطعات موسیقی نیز منتشر شده است.

 

قاسم صرافان از جمله شاعران آیینی است که در عین لطافت شاعرانه، بر کرسی استاد دانشگاهی نیز تکیه زده است. صرافان مجموعه‌‌ شعرهای آیینی، عاشقانه و اجتماعی را در کارنامه خود دارد که تعداد بسیاری از آنها در قالب قطعات موسیقی نیز منتشر شده است. «از آهو تا کبوتر»، «مولای گندمگون»، «هـ دوچشم»، «حیدرانه»، «اتفاق» و «خط»  از جمله آثار منتشر شده صرافان هستند. این شاعر آخرین مجموعه شعری عاشورایی خود را با تقدیم به محسن حججی به نام «سرنوشت» منتشر کرده است. به همین بهانه با او به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید:

 

نام شما ذیل بسیاری از اشعار برجسته و روی قطعه‌‌های موسیقی فراوانی درج شده است اما مخاطبان کمتر از زندگی قاسم صرافان می‌دانند. از شما می‌خواهیم قاسم صرافان را معرفی کنید.

 

پنجم دی‌ماه سال ۵۵ در شهر آبادان متولد شدم و تا ۴ سالگی یعنی شروع جنگ آنجا زندگی کردم، ولی از آن سال به بعد به شهر پدری یعنی کازرون مهاجرت کردیم البته در شناسنامه‌ام محل تولد کازرون است و تقدیر هم چنین بود که اهل آنجا باشم. بعد از آن در سال ۷۴ به واسطه قبولی در رشته مهندسی کامپیوتر دانشگاه اصفهان به این شهر رفتم و برای ۱۵ سال یعنی تا سال ۹۰ میهمان گنبدهای فیروزه‌ای و گردشگر کناره‌های زنده‌رود بودم. کارشناسی ارشد را هم در همان رشته و همان دانشگاه گذراندم و پس از اتمام تحصیلات، به عنوان عضو هیأت علمی مشغول تدریس در دانشگاه شدم. از سال ۹۰ ساکن تهرانم و فعالیت‌هایم بیشتر در حوزه شعر و سرایش ترانه، متمرکز است.

 

 جرقه‌ای در زندگی هر فرد وجود دارد که بعد از آن ادامه راه خودش را پیدا می‌کند. جرقه ذوق شعری شما و به تبع آن شاعر آیینی شدن چگونه پدید آمد؟

 

خدا رحمت کند پدر بزرگم را، طبع شعر داشت و این ویژگی را همراه اسمش برایم به ارث گذاشت. در دوره راهنمایی، زمانی که نوجوانی ۱۴-۱۳ ساله بودم متوجه شدم که می‌توانم با رعایت وزن و قافیه شعر بسرایم البته در ابتدا بیشتر اشعار بزرگان را دستکاری و با تغییر کلمات آنها را تبدیل به شعر طنز می‌کردم که با استقبال زیاد بچه‌های کلاس روبه‌رو می‌شد یا در دوره‌ دبیرستان به دلیل اقتضائات سنی و شیطنت‌های خاص این دوره، بعضی از مواقع که از کلاس درس اخراج می‌شدم، شعر وسیله‌ای می‌شد برای به‌دست آوردن دل معلم‌ها و ورود دوباره به کلاس. خاطرم هست در این دوره یک‌بار از کلاس درس ادبیات اخراج شدم و با سرودن یک شعر در توجیه شیطنت‌هایم و تقدیم آن به همراه یک شاخه گل به دبیر ادبیات، مجوز ورود به کلاس را گرفتم. ۲ بیت ابتدایی آن شعر اگر اشتباه نکنم این بود:

 

از جوانی همچو من کردار پیران برنیاید/ آنچه از یک شعله برخیزد، ز خاکستر نیاید

نیست خاموشی سزاوار چو من آتشفشانی/ مرده‌ام گر آتش سوزنده‌ام از سر نیاید…

 

دبیر ادبیات از این شعر بسیار استقبال کرد و تقریبا یک ساعت از وقت کلاس را به شرح و تفسیر آن اختصاص داد. اما جرقه اصلی در شروع جدی شاعری‌ام به سال‌ها بعد بازمی‌گردد، یعنی بعد از ۶ سال شعر نگفتن در طول دوران دانشجویی. در دانشگاه فعالیت‌های ادبی متعددی وجود داشت، ولی در این دوره من از نظر درونی به یک نقطه خاص رسیده بودم و احساس می‌کردم که در این برهه، معرفت، معلومات و پختگی اندیشه‌‌‌ام، جوابگوی سرایش شعر با مضامین متعالی نیست. بدون تعارف با خودم پی بردم با آن اطلاعات و معلومات نمی‌توانم مضامین و تصاویر را آنگونه با احساس و زبان به هم پیوند بزنم که شعرم تبدیل به اثری روشن، قوی و امیدبخش شود. به همین دلیل تصمیم گرفتم مدت زمانی را در سکوت بگذرانم و بیشتر مطالعه کنم و در کنار آن نگاه عاشقانه‌ام را به عالم هستی تقویت کنم.

 

 اگر بخواهیم درباره کارهای خودتان صحبت کنیم، مهم‌ترین سوال من این است که یک شاعر چطور می‌تواند هم شعر عاشقانه، هم شعر مذهبی و هم ترانه بگوید و از سوی دیگر با مداح‌ها و خواننده‌های پاپ و گروه‌های سرود همکاری کند. این دامنه گسترده فعالیت، جالب و یک مقدار عجیب است.

 

نمی‌دانم چرا باید از این مسأله تعجب کرد؟ اتفاقا به نظر من تک‌بعدی بودن یک شاعر بیشتر مایه تعجب است. ما در زندگی روزانه خودمان به هیأت می‌رویم، سینما و پارک و ورزشگاه می‌رویم، عاشق می‌شویم یا با دوستان و خانواده می‌گوییم و می‌خندیم. پس چرا شعرهای ما باید فقط یک نوع مضمون داشته باشند؟ وقتی شعر، جوششی از درون شاعر و بازتاب غیرمتظاهرانه‌ای از زندگی و احساس اوست، چرا باید تک‌بعدی باشد؟ واقعا چرا شاعری که شعر مذهبی می‌گوید باید چشمش را روی زیبایی‌های دیگر هستی یا دغدغه‌های دیگر مردم ببندد یا چرا شاعری که مثلا شعر اجتماعی سیاه می‌گوید، هیچ شعر امیدبخشی ندارد؟ آیا این یک تظاهر مذهبی یا مدگرایی روشنفکرانه نیست؟ من به عنوان یک آدم مذهبی، تمام ساعات زندگی‌ام را در مسجد و هیأت نمی‌گذرانم و زیبایی را در بخش‌های دیگر زندگی هم می‌بینم. این زیبایی، من هنرمند را به دنبال خودش می‌کشاند و برای آن می‌نویسم و می‌سرایم. من هم زیبایی را در قاب بی‌نظیر عاشورا و در کلام حضرت زینب(س) می‌بینم که فرمودند: «ما رأیت الا جمیلا» و هم زیبایی را در مهر مادری می‌بینم. گاهی در عشق جوانان به خاک و وطن خودشان آن را می‌بینم و گاهی هم زیبایی‌ها و ظرافت‌های عاشقانه را تجربه می‌کنم و در سروده‌هایم منعکس می‌شود. گاهی اوقات برخی می‌گویند که فقط شعر مذهبی گفتن خوب و مثبت است در حالی که این اتفاق محدودکردن طبع است. انسان با این روند خودش را از زیبایی‌ها و ابعاد دیگر زندگی محروم می‌کند. همین نگرش باعث شد علاوه بر انتشار چند مجموعه شعر آیینی،

۲ مجموعه عاشقانه «هـ دوچشم» و «اتفاق» را هم چاپ کردم که خوشبختانه مورد توجه مخاطبان هم قرار گرفت.

 

 مدتی است که اشعار اجتماعی شما نیز برجسته شده و به‌واسطه آن قطعات موسیقی نیز تولید شده است. در این نوع ادبیات  برخی معتقدند شعر گفتن برای واقعه‌ای امروزی  آن را دارای تاریخ‌مصرف خواهد کرد. تا چه حد این گزاره را می‌پذیرید؟

 

نمونه‌‌های بسیاری وجود دارد که این گزاره را نقض می‌کند. به طور مثال یکی از ماندگارترین سرودهای انقلابی قطعه «هوا دلپذیر شد» است که برای یک واقعه عینی و خاص یعنی ترور پاتریس لومومبا سروده شد اما این شعر تا همین الان نیز در ذهن مخاطبان و دریچه رسانه‌ها ماندگار باقی مانده است. به نظر من، اگر عناصر ماندگاری یک شعر یا متن ادبی رعایت شود، این گزاره که شعر عینی و ملموس سروده شده یا انتزاعی و در فضای مبهم و کلی خیلی اهمیت پیدا نمی‌کند. عناصری مانند سهل و ممتنع بودن، قابلیت تعمیم‌پذیری، جذابیت اولیه در عین داشتن لایه‌‌های متعدد و عمیق معنایی از جمله این عناصر هستند که با رعایت آنها یک شعر فارغ از زمان و مکان خود می‌تواند ماندگار شود. شعر می‌تواند عاشقانه، اجتماعی‌ یا هر نوع دیگری باشد، اما بالقوه نه‌تنها می‌تواند ماندگار شود بلکه آن رخداد عینی را نیز ماندگار می‌کند. این قدرت هنر و شعر است و به قول بزرگان اندیشه‌ای که در قالب هنر نگنجد، ماندگار نیست. من معتقدم هر کاری را می‌توان در حوزه هنر انجام داد، به شرطی که بیان آن هنرمندانه باشد. البته نمی‌توان پیرامون ماندگاری یک اثر هنری ولو با آگاهی به فرمول‌ها قضاوت کرد، گذر زمان مشخص می‌کند که اثری ماندگار خواهد بود یا خیر. من هم در اشعار اجتماعی خودم سعی می‌کنم به‌گونه‌ای شعر اجتماعی بگویم که ذهن و زاویه نسل‌‌های بعدی نیز در آن لحاظ شود و به‌گونه‌ای عمومیت پیدا کند که مخاطبان مختلف از نسل‌ها و جغرافیاهای متفاوت بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند و قابلیت تعمیم در موضوعات و زمان‌‌های متفاوتی نیز داشته باشد. البته این مساله نباید خیلی ذهن شاعر را درگیر کند. او رسالت و وظیفه‌ای نسبت به دردهای موجود و امروزی جامعه دارد که باید آنها را بیان کند، ولو آنکه این حرف‌‌های شاعر مسکن کوتاه‌مدتی باشد اما ضروری است شاعر اگر رویدادی در وجود او درد و جوششی را ایجاد می‌کند، آن را بیان کرده و به بهانه ماندگاری اثر، رسالت سرودن خود را زمین نگذارد. خیلی وقت‌ها جهد بسیار برای ماندگاری و عمومیت یافتن مطلب باعث می‌شود ضربه کار از آن گرفته شود و بعضا دیگر به موضوع مربوطه تعلق نداشته باشد. حد تعادلی است بین سرودن برای امروز و ماندگاری اثر که خود شاعر باید به آن برسد.

 

 برویم سراغ کتاب «سرنوشت»، تعداد زیادی از اشعار این کتاب صراحتاً مقتل و روضه‌‌های سنگین است که شاید مخاطب عام در حالت معمولی نتواند براحتی آن را هضم کند، آیا این نوع بیان عامدانه انتخاب شده است؟

 

تعداد اشعاری که بتوان «روضه سنگین» نامید اندک است و اگر بخواهیم به صورت درصدی بیان کنیم، حدود ۲۰ درصد کتاب را شامل می‌شود. خود من معتقدم در امور فرهنگی همواره تنوع را باید مدنظر داشت، مخاطبان ما یکدست نیستند و دارای حس و حال و زاویه دیدهای متفاوتی نسبت به عاشورا هستند که نمی‌توان یک نسخه خاصی را برای آنها تجویز کرد. کما آنکه یک نفر هم در زمان‌‌های مختلف حس و حال متفاوتی دارد. گاهی میل روضه دارید، گاهی میل شور و گاهی هم میل اندیشه و… به نظرم این تنوع لازم است. تاکیدی که بر اشک در مواجهه با وقایع عاشورا می‌شود بیش از سایر توصیه‌ها مورد توجه است. اصولا این اشک‌ها و احساسات عاطفی هستند که حرارت عاشورا را تا امروز گرم نگه داشته است البته به اشک می‌توان در حالات مختلفی دست پیدا کرد. گاهی روضه، گاهی عاطفه و گاهی حتی حماسه انسان را به مرتبه اشک ریختن می‌رساند. این کتاب هم تلفیقی از حوزه‌‌های مختلف است. به طور مثال شعر «حر من» روضه نیست اما من به شخصه نمی‌توانم هر بار بدون بغض این شعر را بخوانم. شعر حضرت زینب من حماسی است اما زمانی که در جلسات آن را قرائت می‌کنم، بارها با اشک‌های مستمعان مواجه می‌شوم. یک بخشی از اشک هم به ساحت روضه و مقاتل باز می‌گردد که مرز حساسی هم دارد.

 

برخی دوستان جوان‌تر، گاهی جراحت‌ها و مقاتل را به شکلی غیرهنری، غیرقابل هضم و صریح بیان می‌کنند اما من گمان می‌کنم مقتل‌سرایی هم باید هنرمندانه بیان شود. من گاهی شعر «سیدرضا جعفری» برای حضرت قاسم را مثال می‌زنم که می‌گوید: «علی‌اکبر که جوشن داشت آن شد/ تو که جوشن نداری وای بر من» این بیت جزئیات روضه را بیان نمی‌کند اما پشت آن ذکر مصیبت سنگینی است که بسیار هنرمندانه هم بیان شده است. ما آمدیم با زبان شعر و هنر این مصائب را برای مردم بیان کنیم. هر مجلسی اقتضای خودش را دارد، من شعری را که در هیات می‌خوانم در سالن‌‌های آمفی‌تئاتر نمی‌خوانم. بی‌شک شعر‌‌های انتخابی من در شب عاشورا با ایام غیر محرم تفاوت بسیاری دارد.

 

 اشعار این کتاب عمدتا از زبان یکی از اهالی کاروان  امام حسین(ع) به فرد دیگری بیان شده است اما در این میان نقش اصحاب امام را خیلی پرررنگ نمی‌بینیم. آیا جای آن نبود از زبان اصحاب امام نیز اشعار بیشتری داشته باشیم؟

 

الان حداقل ۲ شعر یادم می‌‌‌‌‌‌‌‌آید که از زبان حضرت «حر» و «جون» بیان شده است و اگر بنی‌هاشم را هم به عنوان اصحاب حضرت مطرح کنیم، دامنه بیشتری را در بر می‌گیرد. اینکه از زبان چه کسی و خطاب به چه کسی شعر بگویم حالی است که در حین جوشش شعر می‌‌‌‌‌‌‌‌آید و فضای آن را فراهم می‌کند. شاید خودم خیلی نتوانم تصمیم بگیرم و انتخاب کنم از زبان چه کسی بگویم. اما این اواخر بسیار در این اندیشه هستم که از زبان و برای اصحاب اشعار بیشتری را بیان کنم و در حد توانم بتوانم حقی ولو کوچک نسبت به آنها ادا کنم. این بند که از زبان حضرت جون گفته شده شاید تا حد زیادی زبان حال همه اصحاب باشد. 

 

«عشق من و تو زاده‌ زهرا! شنیدنی است/ با یک کلاف هم، دل یوسف خریدنی است»

 

 مجموعه «جهان تازه شعر اهل‌بیت» چه تفاوتی با سایر مجموعه‌ها و اشعار آیینی و مذهبی دارد؟

 

جهان تازه شعر اهل‌بیت، انتخاب ناشر- نشر جمهوری- است که چند سالی انتشار اشعار آیینی را با چنین عبارتی برای مجموعه آغاز کرد. قطعا از این جمله می‌توان برداشت کرد تلاش دارند هوای تازه‌ای را به فضای شعر اهل‌بیت وارد کنند. این به نوبه خود ارزشمند است. همین که ما به دنبال اتفاق تازه‌ای در این فضا می‌گردیم پسندیده است. ان‌شاءالله خداوند به نشر جمهوری و جناب اسدی و فرزندان‌شان خیر دهد که بستری فراهم کردند شاعران اهل‌بیت بتوانند اشعار خود را از این طریق منتشر کنند و مخاطبان نیز بتوانند به سهولت به این کتب دسترسی پیدا کنند. اما اینکه چه بسترسازی‌‌‌ها و سیاست‌گذاری‌‌‌هایی باید صورت بگیرد که با جهان تازه اهل‌بیت روبه‌رو شویم، خود انبوهی از پژوهش‌ها و گفت‌وگو‌ها را می‌طلبد.

 

 شما این کتاب را به شهید حججی تقدیم کردید و نام آن نیز بی‌ارتباط با این شهید نیست. چه ویژگی‌ای از محسن حججی باعث شد قاسم صرافان کتابش را به او تقدیم کند؟

 

شهید حججی، اتفاق خاص دنیای معاصر و زندگی پریشان ما بود. در دنیایی که ما را به سوی خودمحوری سوق می‌دهد و ما را از عاشورا که همه چیز را فدای عشق می‌کند، جدا کرده است. اتفاقی که برای محسن حججی رخ داد، مردم را هم به حال و هوای کربلایی کشاند و ثابت کرد آن توصیفات فقط در روایت‌ها و مقاتل نیست بلکه باید از میان همین هیات‌ها برخاست و تجسم «یالیتنی کنت معک» بود. این حسن اتفاق یعنی هنگامی که من به دنبال اسمی برای کتاب می‌گشتم و  شهادت شهید حججی در همان موقع روی داد، باعث شد با افتخار این کتاب را به ایشان تقدیم کنم. شعری هم که برای ایشان گفتم، مثنوی‌ای بود به نام «سرنوشت» که با فضای عاشورایی و  فدا شدن در راه معشوق سروده شده بود که همنام با کتاب است و در انتهای آن آمده است. خیلی امید دارم ان‌شاءالله شهید حججی نظری به لطف کنند به ما و عزیزانی که کتاب را می‌خوانند حال دل‌شان کربلایی ‌شود. ما این اشعار را برای امام حسین(ع) می‌گوییم تا رنگ و بوی زندگی‌مان عاشورایی شود و بنا بر نظر بزرگان بسیار ضروری است در شعر اهل بیت در کنار نگریستن، گریستن را در راس امور بدانیم. شعر و اشک کمک می‌کند معارف به جان مخاطب بنشیند، نه اینکه فقط درباره‌‌‌‌اش فکر کنند بلکه با عمق وجود آن معارف را حس کنند و با گوشت و خون و زندگی‌شان آمیخته شود.  اهمیت حضور شعرا در جایی است که بدانیم با صرف اندیشیدن نمی‌توان وارد میدان شد. از راه محبت است که بندگی، ارادت و شباهت ایجاد می‌شود. سعدی می‌گوید: «سعدی رضای دوست طلب کن نه حظ خویش/ عبد آن کند که رای خداوندگار اوست». این ارادت‌‌‌هایی که ما به اهل بیت داریم، مقدمه‌ای است برای آنکه به اهل‌بیت شباهت پیدا کنیم و شاید به همین دلیل است که شعر اهل‌بیت تا این میزان جدی محسوب می‌شود، هم از نگاه اهل‌بیت و هم از نظر مخاطبان. من بسیار به شعر اهل بیت از نظر زبان و حال و تصویرسازی و اندیشه امید دارم و امیدوارم این حس و حال‌ها دل، سخن و کردار ما را به اهل‌بیت نزدیک کند تا به سمت یک جامعه پر از انوار اهل بیت که مظهر تمام حسن‌‌های عالم هستند حرکت کنیم.

 

کد خبر: 682

منبع: راه نوا

منتشرشده در گفتگو

مجموعه شعر آیینی «امتداد سرخ» با موضوع اربعین حسینی به چاپ رسید.

آبان‌ماه سال ۱۳۹۵ فراخوان سوگواره «امتداد سرخ» با موضوع پیاده‌روی اربعین حسینی منتشر و جمع‌آوری شعرها توسط دبیرخانه سوگواره انجام شد.

 
داوری آثار توسط عبدالرحیم سعیدی‌راد و مرتضی حیدری آل‌کثیر صورت پذیرفت، آثار برگزیده در سه بخش «برتر»، «قابل تقدیر» و «منتخب» معرفی شد و اکنون در قالب یک کتاب شامل ۵۱ عنوان شعر از شعرهای برگزیده به چاپ رسیده است.

 
برگزیدگان بخش برتر مهدی جهاندار و محمدحسین ملکیان از اصفهان و محمد زارعی از دلیجان، و برگزیدگان بخش قابل تقدیر میلاد حبیبی از اصفهان، رضا نیکوکار از رشت و مسعود یوسف‌پور از مشهد مقدس بودند. 

 
مجموعه شعر آیینی «امتداد سرخ» توسط اتحادیه انجمن‌های اسلامی استان خوزستان با همکاری نشر الیما به چاپ رسیده است و علاقه‌مندان برای تهیه کتاب می‌توانند از طریق آیدی تلگرام انجمن اسلامی اندیشه زلال به نشانی @ andishehzolal اقدام یا به فروشگاه‌های عرضه محصولات فرهنگی حوزه نشر انقلاب اسلامی در اهواز مراجعه کنند.

کد خبر:664

منتشرشده در گزارش

در آستانه عزاداری حضرت ابا عبدالله الحسین(ع)، سومین شب شعر و مرثیه‌خوانی عاشورایی «بر آستان اشک» با محوریت حضرت علی اصغر(ع) با حضور شعرای مطرح کشور برگزار شد.

 

به نقل از روابط عمومی‌فرهنگ سرای اندیشه؛ سومین شب از چهارمین سوگواره شعر آیینی «بر آستان اشک»، پنج شنبه سی ام شهریورماه با حضور تعداد زیادی از عاشقان و دلباختگان سیدالشهدا(ع) و جمعی از اهالی فرهنگ و هنر و شاعران، در سالن آمفی تئاتر فرهنگسرای اندیشه برگزار شد.

 

در این مراسم که با محوریت حضرت علی اصغر (ع) بود، بعد از قرائت حدیث شریف کسا؛ محمود حبیبی کسبی شاعر مطرح آیینی و مجری مراسم، از پیر و پدر شعر آیینی محمدعلی مجاهدی با تخلص پروانه دعوت کرد تا برای شعرخوانی بیاید و با اشعار خود به حاضران فیض رساند.

 

وی در توصیف فضائل ماه محرم بیان کرد: وقتی که ماه محرم به پایان می رسد و در طول سال صحبت های زیادی و رفتارهای ناشایستی صورت می گیرد ولی تجربه ثابت کرده همین که ماه محرم می آید جامعه برای تطهیر باطنی آماده می شود. امیدواریم در این محرم همه شما عزیزان و به طفیلی شما، من هم از عنایات حضرت سیدالشهدا و شهدای کربلا بیشترین استفاده را ببریم و آرزو می کنم همه عزیزانی که در بستر بیماری هستند به عنایت حسینی بهبود پیدا کنند.  

 

فردا که بر فراز نِی افتد گذارمان

حیرت‌فزای طور شود، جلوه‌زارمان

فردا که کهکشان تجلّی است، نیزه‌ها

گَردش کند زمین و زمان بر مدارمان

فردا که روزِ سرخِ عروج من و شماست

بر روی نیزه‌هاست، قرار و مدارمان

فردا که سرفرازی ما را رقم زنند

خورشید و ماه می‌شود، اخترشمارمان

فردا که روز عرضه‌ی عشق و شهادت است

حیرت کنند، عالم و آدم ز کارمان

فردا که از تبار تبر، زخم مانْد و داغ

غیرت، شقایقی بُوَد از لاله‌زارمان

فرداست، روز وعده‌ی دیدار و دیدنی است

بر نیزه‌ها، تجلّی پروردگارمان

منظومه‌ی بلند شهادت، سرودنی ‌است

فردا که عشق، خیمه زند در کنارمان

وارونه نیست، طالعِ خونِ من و شما

قد می‌کشد به عرش خدا، آبشارمان!

در ما عیان، جمال خدا، جلوه می‌کند

چشمی کجاست تا شود آیینه‌دارمان؟

رنگِ پریده‌ای است به چشم سپهر، مِهر

وقتی سپیده می‌دمد از شام تارمان

کاملْ عیارِ سنگ محک‌خورده‌ایم ما

غیر از خدا کسی نشناسد، عیارمان

ما هر چه داشتیم، به پای تو ریختیم

ای عشق! ای تمامی دار و ندارمان!

چشم امید ماست به فردای دوردست

بر تک‌سوار مانده به جا از تبارمان

 

مجاهدی بعد ار خوانش این شعر پیش از خواندن غزلی دیگر در ادامه بیان کرد: همیشه اعتقاد داشتم شعر عاشورایی به خاطر نقاط مشترک فراوانی که با فرهنگ مهدوی دارد بایستی با متولد مهدوی گره بخورد و قرار است آن آرمان های بزرگ با ظهور حضرت بقیه الله العظم تحقق پیدا کند.

 

ای یا حسین گفته و دل با یزیدتان

از دوست نامید و به دشمن امیدتان

شد نان تان ز هرم تنور خلیفه گرم

چندی کنار سفره ی سالوس چیدتان

کم کم چو تاک خون شما را به شیشه کرد

آخر چو جام خنده زنان سر کشیدتان

ای جامه ی خلیفه ز ابریشم شما

ترسم درون پیله کند تا پدیدتان

بی نافه بود دگر پر آهوترین خلق

بس ناف ها بی بوی حکومت بریدتان

ای خرقه پوش سلسله ی عمر و عاص ها

وی صوفیان کوفی و شامی مریدتان

گفتند: از معاویه کو با یزیدتر؟

ای بدتر از یزید شما با یزیدتان؟

ای بدتر از یزید شما با یزیدتان؟

فرعون تان حریف عصای حسین نیست

هامان خدعه باز چه افسون دمیدتان؟

باور نداشتند که شیطان خدای مکر؟

اینسان کند به وسوسه عید و عبیدتان

دیدم سر مبارک او را به نیزه ها

قاضی شریح شهر که شد زر خریدتان

خورشید تان به نیزه دمیده ست فاش و کاش

سوراخ بود سقف افق های دیدتان

 

 

 

سپس حامد عسگری شاعر و ترانه سرای کشور پشت تریبون آمد و گفت: خداوند را شاکرم که یک سال دیگر توفیق نصیبم شد در جمع دوست داشتنی و عزیزی که به همت برادر عزیزم سجاد نوروزی فراهم شده حضور یابم که پیشانی محرم از آنجا شروع می شود و منشا برکات و عنایات خیلی زیادی است.

 

وی با یک غزل و دو ترانه از میهمانان این مجلس حسینی استقبال کرد. پیمان طالبی و احمد بابایی شاعران دیگر این محفل عاشورایی بودند که با خواندن اشعار خود در باب مصیبت حضرت امام حسین(ع)، فضای مجلس را حسینی کردند.

 

 

سید حمیدرضا برقعه ای شاعر دیگری بود که دو غزل در باب ارادت خود به سید و سالار شهیدان قرائت کرد و مجلس را شوری حسینی بخشید.

 

ننوشتید زمین ها همه حاصل خیزند؟

باغ هامان همه دور از نَفَس پاییزند

ننوشتید که ما در دلمان غم داریم؟

در فراونی این فصل تو را کم داریم

ننوشتید که هستیم تو را چشم به راه؟

نامه نامه لک لبیک اباعبدالله

حرف هاتان همه از ریشه و بُن باطل بود

چشمه هاتان همگی از دِه بالا گِل بود

بی گمان در صدف خالی ِتان دُرّی نیست

بین این لشکر وامانده دگر حرّی نیست

بی وفایی به رگ و ریشه ی آن مردم بود

قیمت یوسف زهرا دو سه من گندم بود

چه بگوید قلمم مانده زبانم قاصر

دشت لبریز شد از غربت"هل من ناصر"

در سکوتی که همه مُلک عدم را برداشت

ناگهان کودک شش ماهه علم را برداشت

.

عمق این مرثیه را مشک و علم میدانند

داستان را همه ی اهل حرم می دانند

بعد عباس دگر آب سراب است، سراب

غیر آن اشک که در چشم رباب است، رباب

 

فاطمه طارمی نیز به عنوان شاعر دیگر این محفل به منظور ابراز عرض ادب و احترام به پیشوای گلبون کفن عاشورا و زائران در این مجلس دو غزل و مادرانه ای به حضرت ام البنین تقدیم کرد:

 

هر چند گفتند و شنیدی رفتنش را

هرگز ندیدی غربت جان پرورش را

 

مانند فانوسی که سوسو می‌زد آه

بر موج های تشنگی می‌زد تنش را

 

از مشکها از کتف ها خون می‌چکید

و می‌بست ساقی چشم‌های روشنش را

 

سرنیزه ها چون گندم و جو قد کشیدند

عباس تو باید بچیند خرمنش را

 

در ادامه محمد رسولی شاعر آیینی دیگر با غزلی با این مطلع : عشق در پرده پرسش بی حاصل ماست / دل ما در حرمت یا حرمت در دل ماست از حسینیان در مجلس پذیرایی کرد و غزلی هم به باب الحوائج حضرت علی اصغر (ع) تقدیم کرد.

 

سعید بیابانکی پس از عرض ارادت و تسلیت و تعریت به مناسبات آغاز محرم الحرام این شعر را پیشکش به عاشقان سرور و سالار شهیدان کرد:

 

برپا شده است در دل من خیمه ی غمی

جانم چه نوحه و چه عزا و چه ماتمی

عمری است دلخوشم به همین غم که در جهان

غیر از غمت نداشته ام یار و همدمی

بر سیل اشک خانه بناکرده ام ولی

این بیت سُست را نفروشم به عالمی

گفتی شکار آتش دوزخ نمی شود

چشمی که در عزای تو لب تر کند نمی

دستی به زلف دسته ی زنجیرزن بکش

آشفته ام میان صفوف منظّمی

می خوانی ام به حُکم روایات روشنی

می خواهمت مطابق آیات محکمی

ذی الحجّه اش درست به پایان نمی رسد

تقویم اگر نداشته باشد مُحرّمی ...

 

مرتضی امیری اسفندقه با یادی از غلامرضا شکوهی شاعری عاشق که آخرین شعرخوانی خود را در فرهنگسرای اندیشه و به یاد علی بن موسی الرضا کرده بود آغاز کرد و گفت: استاد غلامرضا شکوهی از زمره بهترین ها بود و در حوزه ادبیات عاشورا زبانزد. نمی توانستم اینجا پشت تریبون قرار بگیرم و از ایشان که حق بزرگی بر گردنمان دارند یاد نکنم.

 

مرتضی امیری اسفندقه در ابتدا شعری به مقام والای شهید محسن حججی، از شهدای مدافع حرم تقدیم کرد که مقطع آن چنین است:

 

یک کربلا شکوه به چشمت نهفته است

ای روضه مجسمِ گودال قتلگاه

 

اسفندقه در ادامه نیز غزلی برای یکی از اصحاب امام حسین(ع) جناب حر ریاحی خواند:

 

عاقبت جان تو در چشمه ‌ی مهتاب افتاد

پیچشت داد خدا، در نفست تاب افتاد

نور در کاسه‌ ی ظلمت‌زده ‌ی چشمت ریخت

خواب از چشم تو ای شیفته‌ ی خواب، افتاد

کارت از پیله‌ ی پوسیده به پرواز کشید

عکس پروانه برون از قفس قاب افتاد

چشمه شد، زمزمه شد، نور شد و نیلوفر

آن دل مرده که یک چند به مرداب افتاد

عادتت بود که تکرار کنی «بودن» را

از سرت زشتی این عادت ناباب افتاد

ماه را بی ‌مدد تشت تماشا کردی

چشمت از ابروی پیوسته به محراب افتاد

چه کشش بود در آن جلوه‌ی مجذوب مگر

که به یک جذبه چنین جان تو جذّاب افتاد؟

چهره‌ی واقعیَت را به تو برگرداندند

از سر نام تو سنگینی القاب افتاد

شهد سرشار شهادت به تو ارزانی باد

آه از این مردن شیرین، دهنم آب افتاد

امشب از هُرم نفس‌های اهورایی تو

گرم در دفتر من، این غزل ناب افتاد

 

در پایان این مراسم، همچون دو شب گذشته مراسم مرثبه سرایی و مداحی برگزار شد و محسن عرب خالقی ذاکر اهل بیت(ع) فضای مراسم را عاشورایی کرد. حسن ختام برنامه نیز قرعه کشی کمک هزینه سفر به کربلا بود. سوگواره شعر عاشورایی «بر آستان اشک» پنجشنبه سی ام شهریورماه با حضور شعرای برجسته کشور در فرهنگ سرای اندیشه به پایان رسید.

 

کد خبر: 656

منتشرشده در گزارش

اعضای هیات علمی کنگره شعر بقیع در نشست خبری این رویداد خواستار تغییر نگرش نسبت به جریان تولید اشعار آیینی در کشور شدند.

نشست خبری کنگره سراسری شعر بقیع (آخرین حرم) صبح امروز در حوزه هنری برگزار شد.

 

در این نشست خبری هادی جان فدا از اعضای هیات علمی این کنگره در سخنانی عنوان کرد: کنگره شعر بقیع یک مسابقه شعری نیست بلکه تلاشی است برای ایجاد یک مطالبه فراگیر میان شاعران برای توجه بیشتر به مساله تخریب حرم ائمه (ع) در بقیع و احیای آن و نیز نقد تفکر سلفی گری که منجر به خلق داعش شده است.

 

در ادامه محمدعلی مجاهدی از شعرای آیینی پیشکسوت و دبیر علمی این کنگره نیز در سخنانی با اشاره به درگذشت غلامرضا شکوهی از شاعران آیینی پیشکسوت گفت: ایشان بدون شک از مفاخر شعر آیینی معاصر بودند کسانی که این روزها معتقدند شاعر آیینی بوده و کارهای دیگری هم داشته که مهمتر از اشعار آیینی او به شمار می رود باید ادله خود را هم در این زمینه بیان کنند وگرنه این مساله پذیرفتنی نیست.

 

وی در ادامه با بیان تاریخچه ای از تخریب قبور ائمه در قبرستان بقیع گفت: حرکت غیرانسانی آل سعود در این تخریب خشم مسلمانان زیادی را برانگیخته است به ویژه اینکه این اتفاق با کمک استعمار و با هزینه کرد از ذخایر منطقه حجاز که متعلق به مسلمانان می باشد انجام پذیرفته است. اخیرا نیز شاهدیم که این حکومت تلاش کرده با دل بستن به استکبار به ویژه آمریکا این مساله را تداوم ببخشد و در کنار آن با ارتباط با صهیونیسم جهانی خواب های شومی را برای منطقه ببیند.

 

مجاهدی افزود: در ادبیات ایران و پیشینه شعر آیینی، شعر ولایی و شعر بقیع سابقه ای به درازای هزار و صد سال دارد. بسیاری از شعرای ایرانی از آنچه که بر بقیع گذشته است رنجیده اند و قبل تر از آن در باب موضوع مظلومیت ائمه و ماجرای سقیفه هم شعر سروده اند. امروز می دانیم که بسیاری از این اشعار در زیر مجموعه شعر اعتراض که از گونه های شعر آیینی است قرار می گیرد. اعتراض در این قالب شعری به معنای اعتراض به حاکمیت شرایط غیربشری در جوامع اسلامی است که حق هر مسلمانی به شمار می رود.

 

وی ادامه داد: شاعر آیینی امروز نمی تواند چشم هایش را به فجایعی که در اطرافش رخ می دهد ببندد وظیفه او ایجاب می کند برای در هم شکستن ابهت پوشالی استکبار پیرامون خود از هنرش استفاده کند و تندیس های غیربشری پیرامونش را بشکند.

 

دبیر علمی کنگره شعر بقیع تصریح کرد: این اتفاق یک خوراک هنری تولید می کند که باید در اختیار جوامع قرار بگیرد و به ویژه به جوامع اسلامی این نوید را خواهد داد که باطل هر جلوه و جلوتی داشته باشد در نهایت حق است که برقرار و ماندگار می ماند.

 

در بخش دیگر این نشست خبری رضا بیات از دیگر اعضای هیات علمی این کنگره نیز در سخنانی گفت: در میان ما جا افتاده است که شعر مذهبی شعری ساده و سروده شاعرانی غیرحرفه ای است که مصرف محدودی هم دارد در صورتی که این تصور اشتباه است. ما در این کنگره به دنبال آن هستیم تا شعر آیینی ماندگار تولید و عرضه شود. به دنبال شروع یک جریان هستیم. شعر ماندگار تولید کردن دغدغه اصلی این کنگره است و واقفیم شعر ماندگار معیارهایی دارد.

 

وی در همین زمینه افزود: از نگاه ما ایرادی ندارد تا بلاغت تازه در شعر آیینی وارد شود. از قوالب تازه استفاده شود و ذهنیت های موجود در زمینه شعر آیینی شکسته شود.

 

وی تاکید کرد: مخاطب ما در این جشنواره تنها شاعران شیعه آیینی سرا نیستند بلکه هر مسلمانی می تواند شعر خود را در این زمینه به کنگره ارائه کند.

 

محمود حبیبی کسبی از دیگر اعضای هیات علمی این کنگره نیز در بخش پایانی این نشست خبری با اشاره به انتشار فراخوان کنگره طی بیست روز گذشته گفت: بخش اصلی کنگره به موضوع مدیحه و مرثیه سرایی برای ائمه مدفون بقیع و نیز لزوم زیارت و توسل به آنهاست و بخش ویژه کنگره نیز به تخریب بقیع و لزوم بازسازی آن و نیز نقد تفکر سلفی و وهابی است.

 

حبیبی ادامه داد: مهلت ارسال آثار به دبیرخانه در حال حاضر تا هفتم شهریور ماه است انتظار ما این است که دوستان شاعر در تولید آثارشان به معارف و فضائل ائمه بقیع توجه ویژه کرده و از بسنده کردن به معیارهای رایج و سرایش اشعاری که مورد پسند کنگره های شعر است دوری کنند و به سمت مسائل معرفتی نزدیک شوند.

 

وی در همین زمینه گفت: ما سعی می کنیم تا این کنگره بازوی فرهنگی حرکت جهانی مطالبه بازسازی بقیع باشد.

 

وی در پایان از انتشار کتابی بر مبنای اشعار منتخب این کنگره خبر داد.

 

کد خبر: 599

منبع: مهر

منتشرشده در گزارش

نشست «ادبیات آیینی در ترازوی نقد» با حضور ناصر مهدوی و عبدالجبار کاکایی برگزار می‌شود.

این نشست از سلسله نشست‌های تخصصی صد سال ادبیات ایران، به همت گروه هنر انجمن اندیشه و قلم با همکاری پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات روز سه‌شنبه ۱۶ خرداد ساعت ۱۹ در محل پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به نشانی پایین‌تر از میدان ولیعصر، ‌ابتدای خیابان دمشق، شماره ۹ برگزار خواهد شد.

 

در پیش‌درآمد این نشست آمده است:

ادبیات و بررسی و نقد آگاهانه آثار و جامعه ادبی، همواره از مهم‌ترین فعالیت‌های فرهنگی در تمام دنیا به شمار می‌رود. یکی از مهم‌ترین نیازهای ادبیات ایران نیز نشست‌های تخصصی در این زمینه است که گروه هنر انجمن اندیشه و قلم بنا دارد سلسله نشست‌هایی را با این هدف برگزار کند.

 

در این سلسله جلسات به صورت تخصصی به نویسندگان و هنرمندان و جریان‌های مهم ادبی پرداخته می‌شود.

 

نخستین نشست این سلسله جلسات در ماه مبارک رمضان با عنوان «ادبیات آیینی در ترازوی نقد» بر گزار می‌شود تا در آن درباره این سوالات گفت‌وگو شود:

 

- تعریف شفاف و روشن ادبیات آیینی چیست؟

 

- عملکرد شاعران آیینی در صد سال اخیر ادبیات ایران چگونه ارزیابی می‌شود؟

 

- حکومتی شدن شاعران آیینی و بهای بیشتر حکومت جمهوری اسلامی ایران به این شاعران چه پیامدهای مثبت و منفی را در جامعه هنری و مردم در پی دارد؟

 

- امروزه شعر آیینی تا چه حد به مضامین عرفانی گرایش دارد و تا چه اندازه به سمت غلو و مهملات کشیده شده است؟

 

کد خبر: 522

منتشرشده در گزارش

 

شب شعر فاطمی جهرم فراخوان داد. همزمان با سیزدهمین سال برپایی یادمان یاس کبود، به منظور تکریم و تعظیم مقام آسمانی دختر رسول الله صلی الله علیه و آله، شب شعر فاطمی جهرم فراخوان داد.

 

همزمان با سیزدهمین سال برپایی یادمان یاس کبود، به منظور تکریم و تعظیم مقام آسمانی دختر رسول الله صلی الله علیه و آله، بزرگ بانوی عصمت و طهارت، حضرت صدیقه طاهره فاطمه زهرا سلام الله علیها و ترویج فرهنگ شکوهمند فاطمی به روال دوازده سال گذشته، فاطمیه امسال نیز بهترین اشعار فاطمی خود را در محضر حضرت ولی عصر عج الله تعالی فرجه الشریف عرضه می‌کنیم.

 

شاعران ارجمند و عزیز میتوانند در بخش اصلی فراخوان، بهترین سروده های خود را در مدح، منقبت و مرثیه ی شهادت آن بانوی مظلومه به دبیرخانه دائمی شب شعر ارسال کنند.

 

بخش ویژه فراخوان امسال، اشعار مرتبط با شهدای مدافع حرم از لشکر فاطمیون است که به پاس حضور غیرتمندانه رزمندگان این لشکر در دفاع از حرم اهل بیت عصمت و طهارت و تجلیل از مقام معنوی فرماندهان و شهدای آسمانی لشکر فاطمیون و خانواده های گران قدرشان ، اختصاص یافته است.

 

بلافاصله بعد از اتمام مهلت ارسال ، اشعار رسیده کد بندی و در اختیار سه نفر از داوران و اساتید شعر کشور قرار خواهد گرفت.

برگزیدگان ارجمند دعوت به مراسم و قرائت شعرشان در سیزدهمین شب شعر فاطمی و مفتخر به دریافت صله، هدیه و تندیس شب شعر خواهند شد.

دبیرخانه شب های شعر فاطمی جهرم. با کمال افتخار و احترام، متعهد به پذیرایی، اسکان و تسهیل در رفت و برگشت شاعران حضرت زهرا سلام الله علیها و پرداخت هزینه های ان است.

 

مهلت ارسال آثار : سی ام بهمن ماه نودو پنج

 

تاریخ برگزاری: پنجشنبه دوازدهم اسفند ماه نود و پنج همزمان با شام شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها

مکان برگزاری: جهرم، یادمان یاس کبود، آدرس الکترونیکی: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید.

 

کد خبر: 274

منبع: فارس

منتشرشده در گزارش
صفحه1 از2

آخرین اخبار

محل تبلیغات

 

تمامی حقوق این وب سایت برای تارنا محفوظ می باشد

طراحی سایت توسط نونگار