انجمن های ادبی شناسنامه دار می‌شوند --------- فراخوان بزرگ جشنواره شعر شاهنامه منتشر شد---------- انتشار دکلمه ای از احسان افشاری ----------------- گزارش تصویری اختتامیه شعر انقلاب

سعیده اصلاحی می‌گوید: شعر آیینی نباید هدف از قیام امام حسین (ع) را به حاشیه بکشاند یا کمرنگ کند.

 

این شاعر اظهار کرد: سرودن شعرهایی که ساحت روشنگرانه‌ شعر آیینی را به سمت تکرار و شعار می‌برد از سر شاعر آیینی‌سرا رفع‌ تکلیف نمی‌کند. او باید درباره مطلبی که قرار است موضوع شعرش باشد شناخت کافی داشته باشد. در تصویرها و ایماژهای شاعرانه نیز باید شعر دینی آیینه‌ دین و حقیقت روشن مذهب و به دور از تصنع و تکلف‌های گوناگون یا غلوهای شاعرانه باشد.

 

او درباره اهمیت بازشناسی و تاثیر بررسی قیام عاشورا در سرایش شعرهای آیینی گفت: در ژانر ادبیات مذهبی، واژگان و مفاهیم خاصی به کار می‌روند که القاکننده‌ باورها و اعتقادات دینی و آیینی‌اند و با کدهای تعریف‌شده و مشخص، آثاری با درون‌مایه‌های مذهبی خلق می‌کنند.

اصلاحی با بیان این‌که «عاشورایی‌ها» بخش عمده‌ای از ادبیات منظوم و منثور آیینی را دربر می‌گیرند بیان کرد: حماسه قیام کربلا از غنی‌ترین و بارزترین بخش‌های ادبیات مذهبی و شیعی‌ است که به همت شاعران، ادیبان و نویسندگان شکل گرفته و ماندگار شده‌ است. اما صرف پرداختن به بحث تشنگی شهدای کربلا که قسمت سوزناک مراثی و مقاتل را تشکیل داده است نباید هدف از قیام امام (ع) را به حاشیه بکشاند یا کمرنگ کند.

 

این شاعر افزود: در واقع هدف ارزشمند امام حسین(ع) یعنی ظلم‌ستیزی و اقامه‌ امر به معروف و نهی از منکر باید با شگردهای خاص ادبی نظیر نگاه نو، عمیق و لطیف بر اساس اخلاق‌مداری به نسل امروز و فردا ارائه شود، بی آن‌که به شعار بیانجامد یا فقط به عزاداری ختم شود؛ نثر یا نظم با چنین ویژگی‌ای می‌تواند عاشقان واقعی عاشورا و کربلا را به قیام علیه ظلم و ایستادگی در برابر ظلم ترغیب کند.

 

اصلاحی سپس بر شناساندن مفاهیم دینی و باورهای اعتقادی به دور از بزرگ‌نمایی و بدعت‌های اشک‌انگیز تاکید کرد.

 

او با اشاره این‌که شعر آیینی یک شعر متعهد، صمیمی، موجز و بدون اغراق یا تناقض است درباره تعدد جشنواره‌ها و نشست‌های این حوزه  بیان کرد: جشنواره‌هایی که با موضوعات مذهبی و دینی برگزار می‌شوند باید با هدف ترغیب شاعران به سرودن شعرهای دینی و ایجاد انگیزه برای مطالعه و توجه به آموزه‌های دینی برگزار شوند اما متاسفانه گاهی به انبوه‌سرایی و سفارشی شدن شعرها منجر می‌شوند.

 

اصلاحی در پایان گفت: وقتی یک شاعر خود را مجبور به سرودن درباره مضامین تعیین‌شده در یک جشنواره می‌کند در واقع ارزش و اعتبار سروده‌های خود را زیر سوال می‎‌برد چون به شعرسازی می‌اندیشد نه شعرسرایی و سپس به جای این‌که سواد آیینی خود را تقویت کند و اشراف بر مذهب، دین و اعتقادات خویش را افزایش دهد و شعری ناب بسراید تنها به کسب رتبه و رقابت می‌اندیشد.

 

کد خبر: 1005

منتشرشده در گزارش

اسماعیل امینی می‌گوید: برخی افراد که مطالعات دینی ندارند و نسبت به منابع و زبان شعر مذهبی نیز آشنایی ندارند اما بنا بر دلایلی به سرایش شعر مذهبی علاقه‌مند می‌شوند، شعرشان از نظر اندیشه و صحت روایت مشکل پیدا می‌کند؛ این یکی از آسیب‌های وارد بر شعرهای مذهبی امروز است.

 

این شاعر  با اشاره به تعدد شعرهای مذهبی به نسبت گذشته و آسیب‌هایی که از طریق آن متوجه این نوع شعر است گفت: به جز آثاری که از گذشته  بوده و توسط استادان بزرگ و شاعران باسواد و برجسته خلق شده است که همه میراث گذشته شعری ما نیز این شاعران بزرگ هستند، این روزگار دوره‌ای شده است که آثار پرشمارتر از گذشته تولید می‌شود؛ به همین دلیل چند مشکل به وجود آمده است.

 

او افزود: برخی از شاعران مذهبی زبان مناسب سخن گفتن از موضوعات مذهبی در مدح و منزلت ائمه (ع) را نمی‌شناسند؛ یعنی با همان زبانی که حرف‌های معمولی و ترانه می‌گویند می‌خواهند حرف‌های مربوط به ارزش‌های دینی را نیز بگویند که بعضی وقت‌ها نتیجه خوبی حاصل نمی‌شود.

 

امینی همچنین درباره تعدد جشنواره‌ ها و نشست‌های شعر آیینی و مذهبی خصوصا در ایام خاص همانند ماه محرم بیان کرد: جشنواره‌ها و نشست‌ها اگر صرفا محل عرضه آثار باشند کار کم‌فایده‌ای است، اما اگر مکانی برای تبادل تجربه و جلسات آموزشی نقد و بررسی باشند می‌توانند مفید واقع شوند که البته معمولا به این شکل نیست و جشنواره‌ها شتاب‌زده برگزار و به دادن جایزه و انتخاب آثار برتر اکتفا می‌شود. این درحالی‌ است که اگر جایی برای تبادل تجربه‌ها و دیدار شاعران با شاعران پیشکسوت‌تر باشد مفید واقع می‌شود؛ اما اگر به حد جایزه دادن و کار خبری از آن اکتفا کنند کم‌فایده است.

 

این شاعر درحالی که نسل جوان شاعران امروز را علاقه‌مند و مشتاق به سرودن شعرهای مذهبی و آیینی توصیف کرد گفت: خوشبختانه در نسل جوان‌مان شاعران خوب بسیاری داریم که بعضا تمام وقت و هنر شاعری‌شان را صرف گفتن شعر مذهبی کرده‌اند که خیلی خوب است و در گذشته این مقدار نبوده و تعدادی از این جوانان هستند که به نسبت سن و سال و تجربیات‌شان خیلی خوب کار می‌کنند. مشخص است که خیلی جدی منابع را مطالعه می‌کنند و به حرف منتقدان و استادان گوش می‌کنند، به همین دلیل کارشان هم استحکام خوبی دارد و هم طراوات و نوآوری جوانی را دارد.

 

امینی افزود: در کنار این همه آثار معمولی و ضعیف که در این حوزه منتشر می‌شوند خوشبختانه جوان‌هایی داریم که خیلی خوب کار می‌کنند و در تاریخ ادبیات ما این تعداد شعر خوب بی سابقه بوده است.

 

او در پایان با تاکید بر اهمیت نقد شعرهای مذهبی گفت: تقدس موضوع شعر دینی همانند مدح ائمه (ع)، سوگواری امام حسین (ع) و ... دلیل نمی‌شود بگوییم نیاز به نقد ندارد و این‌گونه نیست که چون موضوع این آثار مقدس است، خود شعر نیز مقدس باشد. شعر به هر حال سخن انسان است و سخن انسان قابل نقد است و اتفاقا در شعر مذهبی باید نسبت به نقد سختگیرتر باشیم.

 

کد خبر: 987

 

منتشرشده در گزارش

سیدعلی موسوی گرمارودی، از شاعران پیشکسوت شعر آیینی، گفت: امروز مشکلات و آفت‌های متعددی در شعر آیینی وجود دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها مبالغه‌گویی و بزرگنمایی افراطی است.

 

سیدعلی موسوی گرمارودی از شاعران آیینی، درباره آفت‌های شعر آیینی و مسائل مختلف آن گفت: شعر آیینی یکی از مهم‌ترین و ریشه‌دارترین موضوعات و سبک‌های ادبی و شعری در فضای معاصر ادبیات فارسی است؛ به طوری که شاعران و شخصیت‌های بسیار مطرحی در این عرصه حضور دارند و تماما برای ایجاد یک جریان عظیم تلاش می کنند. از همین رو، مسائل گوناگونی نیز دراین زمینه وجود دارد که گاه مشکل‌ساز می‌شود.

 

وی ادامه داد: یکی از مسائلی که در شعر آیینی  وجود دارد و به عنوان آفت از آن یاد می شود، اغراق، مبالغه یا بزرگ‌نمایی افراطی است؛ هرچند مبالغه یک صنعت ادبی است و شاعران بزرگی همچون فردوسی بسیار از آن وام گرفته‌اند اما بیان واژگان و ترکیب‌هایی در وصف اهل بیت(ع) که خودشان هم راضی نیستند سبب شده است که جریان شعر اصیل آیینی با مشکلاتی مواجه شود. فردوسی بزرگ می فرماید «ز سم سواران در آن پهن دشت/ زمین شد شش و آسمان گشت هشت»؛ یعنی از سم اسب ها به قدری در آن دشت پهن خاک بلند شد که گویی از هفت طبقه زمین یک طبقه جدا شد و به آسمان رفت و زمین شد شش طبقه و آسمان شد هشت طبقه، این بیت نشان می دهد که مبالغه توسط شاعران بزرگ به کار گرفته می شود اما نباید از خطوط قرمز عبور کرد.

 

مبالغه و افراط مهمترین آفت شعر آئینی است

 

این شاعر پیش‌کسوت در ادامه تصریح کرد: متاسفانه برخی از ترکیب ها از حد و مرز اخلاق و توحید خارج می شود، که همین مسئله حواشی بسیاری را نیز ایجاد کرده است. عباراتی همچون فاش می گویم که زینب‌اللهی‌ام، یعنی کفرگویی و این مسئله با ادبیات مورد پسند ائمه همخوانی ندارد. زمانی که شما به کفرگویی می رسید نشان از خط باطل است؛ از همین رو این‌چنین آفتی در شعرهای آیینی وجود دارد که باید به واسطه توجه به خط اصیل شعر آیینی از میان حذف شود.

 

گرمارودی به مرحوم غلامرضا شکوهی اشاره کرد و درباره او نیز گفت: شعر آیینی با وجود شخصیت هایی همچون شکوهی توانسته است مسیر پر پیچ و خم را بگذراند و به ساختار و سبک قابل قبولی برسد، امروز سالگرد ارتحال یکی از بزرگ‌ترین چهره های شعر آیینی و از چهره های فاخر ادبیات مذهبی است، متاسفانه بسیاری با این مرد بزرگ آشنا نبودند اما کسانی که در محافل شعر ادبی خراسان حضور داشتند بدون شک غلامرضا شکوهی را می شناختند؛ انسانی بزرگ، مسلط و عالم که با ابیات خود توانست جریان شعر آیینی را به خوبی پیش ببرد.

 

وی تاکید کرد: شکوهی شاعری مسلط، غزل‌سرایی شش‌دانگ و سخنوری تمام و کمال از خطه سخنوران، خراسان بود برخاستن کسی مانند او از دیار شاعران و ادیبان خراسان بسیار قابل توجه است؛ زیرا کم نیستند انسان‌های عالمی که در خراسان به شعر و ادبیات مسلط‌اند؛ از همین رو شعر و سبک غلامرضا شکوهی بسیار قابل توجه و قابل احترام و قابل تامل است.

 

کد خبر: 951

منتشرشده در گزارش

اسماعیل آذر از ستایش امام علی (ع) در شعر شاعران فارسی‌زبان سخن گفت.

 

این پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی درباره پرداختن به حضرت علی ابن ابی‌ طالب (ع) در شعر فارسی اظهار کرد: کسایی مروزی اولین کسی بود که حضرت علی‌(ع) را  با لقب حیدر در تاریخ زبان و ادبیات فارسی مطرح کرد. این شاعر شیعی‌مذهب حدود چهار - پنج بیت شعر دارد که حضرت پیامبر (ص) و امام علی (ع) را توصیف کرده است: «آن کیست بدین حال و که بوده است و که باشد / جز شیر خداوند جهان، حیدر کرار؟/ این دین هدی را به مثل دایره‌ای دان/ پیغمبر ما مرکز و حیدر خط پرگار/ علم همه عالم به علی داد پیمبر / چون ابر بهاری که دهد سیل به گلزار».

 

 بعد از او به حکیم توس می‌رسیم که شعر بلندی دارد که حدود ۳۰ بیت است و در این ۳۰ بیت خیلی فاش و بَیّن نظر خود را در مورد مولای متقیان امام علی (ع) می‌گوید: «تو را دانش و دین رهاند درست/ در رستگاری ببایدت جست/ وگر دل نخواهی که باشد نژند/نخواهی که دایم بوی مستمند/به گفتار پیغمبرت راه جوی/ دل از تیرگی‌ها بدین آب شوی/.... /چهارم علی بود جفت بتول/ که او را به خوبی می‌ستاید رسول/ که من شهر علمم علیم در ست/ درست این سخن قول پیغمبرست/ گواهی دهم کاین سخن‌ها از اوست/ تو گویی دو گوشم پرآواز اوست/ علی را چنین گفت و دیگر همین/ کزیشان قوی شد به هر گونه دین/ نبی آفتاب و صاحبان چو ماه/به هم بسته یکدیگر راست راه/ منم بنده اهل بیت نبی/ ستاینده خاک و پای وصی/.../اگر چشم داری به دیگر سرای / به نزد نبی و علی گیر جای / گرت زین بد آید گناه منست/ چنین است و این دین و راه منست/برین زادم و هم برین بگذرم/ چنان دان که خاک پی حیدرم...».

 

او در ادامه  افزود: سپس به سیف فرغانی می‌رسیم که  بسیار از معصومین، امامان و قدسیان عالم معنا سخن گفته، بخصوص برای حضرت سیدالشهدا (ع) که یک شعر بلند دارد که  با این بیت‌ها شروع می‌شود: «ای قوم درین عزا بگریید / بر کشته‌ کربلا بگریید / با این دل مرده خنده تا چند / امروز درین عزا بگریید / فرزند رسول را بکشتند / از بهر خدای را بگریید / از خون جگر سرشک سازید / بهر دل مصطفی بگریید / وز معدن دل به اشک چون در / بر گوهر مرتضی بگریید». پس از او هم سنایی غزنوی درباره پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) شعرهایی گفته است. شعری که  در «حدیقه‌الحقیقه» نظر من را جلب کرد درباره نماز حضرت علی (ع) در غزوه احد بود: «در اُحد میر حیدر کرار/یافت زخمی قوی در آن پیکار/ ماند پیکان تیر در پایش/ اقتضا کرد آن زمان رایش/ که برون آرد از قدم پیکان/ که همان بود مرو را درمان/ زود مرد جرایحی چو بدید/ گفت باید به تیغِ باز برید/ تا که پیکان مگر پدید آید/بسته زخم را کلید آید/ هیچ طاقت نداشت بادمِ گاز/ گفت بگذار به وقت نماز/ چون شد اندر نماز حجامش/ببرید آن لطیف اندامش/ جمله پیکان ازو برون آورد/ و او شده بی‌خبر ز ناله و درد».

 

آذر سپس اظهار کرد: شاعران بعد از سنایی به‌ویژه در روزگار صفویه مدح‌های فراوانی برای حضرت علی (ع) گفته‌اند؛ از جمله عرفی شیرازی که ۱۴۰ بیت درباره حضرت علی (ع) گفته است. بیت‌هایی در این شعر وجود دارد که زیباترین بیت‌های روزگار خودش است: «مرا که دست بگیرد که زیردست توام/ مرا که کار گشاید که از تو خیزد کار/../ شه سریر ولایت، علی عالی‌قدر/محیط عالم دانش، جهان علم و وقار». شاعران معاصر هم حتی شاعرانی که خیلی کم شعر می‌گویند و یا کسانی  که ممکن است شعرهای‌شان شعرهای مناسبی نباشد امام علی (ع) را ستوده‌اند.

 

او خاطرنشان کرد: آن‌چه از تمام شعرهای پیرامون امام علی (ع) برمی‌آید، جوانمردی ایشان است که بیش از همه صفاتش مورد نظر است.  طی مطالعه‌ای که در تاریخ  میلاد حضرت علی‌ (ع) به بعد داشتم، تمام صفاتی را که به ایشان نسبت داده‌اند، جمع کردم که حدود ۷۰-۸۰ صفت است. آن‌چه بیش از همه به چشم می‌خورد یکی صبر و بردباری است،  دیگری ظرفیت امام علی(ع) که بدون تردید همه درباره آن سخن گفته‌اند، و همچنین جوانمردی ایشان. سعدی در شعری در بوستان می‌گوید: «جوانمرد اگر راست خواهی ولی است/ کرم پیشه شاه مردان علی است» و در جای دیگری نیز می‌گوید: «جوانمرد و خوشخوی و بخشنده باش/ چو حق بر تو باشد تو بر بنده باش».

 

این استاد دانشگاه درباره این‌که چرا شاعران زیادی درباره امام علی (ع) شعر گفته‌اند، اظهار کرد: یکی اعتقاد درونی خود شاعران و دیگری صفات متعالی آن حضرت است که طبعا هر انسانی را به خود جذب می‌کند که از این تأثیر بیشترین برخورداری را شاعران دارند.

 

او همچنین درباره پرداختن به شهادت حضرت علی (ع) در شعرهای شاعران گفت: شهادت دردناک است و کسی دوست ندارد درباره آن بگوید. درست است این حادثه عظیم اتفاق افتاده اما زمانی که به شهادت حضرت علی(ع) می‌رسم دلم می‌تپد و دوست دارم زودتر از آن رد شوم. برای ما که شیعه هستیم و عاشق مولاییم دردناک است که به این اتفاق تصویر دهیم. اما شاعران معاصر فراوان درباره مولا علی (ع) و شهادت‌شان سخن گفته‌اند. مثلا شعری با ردیف «علی را کشتند» وجود دارد. البته شعرهای در مدح‌ و درباره صفات حضرت علی (ع) به مراتب بیشتر از شعرهای درباره شهادت ایشان است.

 

کد خبر: 919

منتشرشده در گزارش

آیین رونمایی و جشن امضای مجموعه شعر «پرواز 69» اثر شایان مصلح، بازیکن تیم فوتبال پرسپولیس تهران عصر روز گذشته با استقبال بی نظیر مردم در مرکز تبادل کتاب تهران برگزار شد.

 

این کتاب به همت انتشارات نزدیکتر به چاپ رسیده و ورزشکاران و شاعران بسیاری نیز در مراسم رونمایی از آن شرکت کردند. فرشاد پیوس، جلال حسینی، سید کمال کامیابی نیا، امید صباغ نو، اهورا فروزان، مهرداد عرفانی، بهزاد نجفی به همراه امیرعلی سلیمانی مدیر مسئول انتشارات نزدیکتر و.... در این ضیافت شایان مصلح را همراهی کردند.

 

در گفتگوی کوتاهی با مولف کتاب، با این مقدمه که کتاب پیش رو حاصل زحمات پنج شش ساله‌ی شاعرانه‌ی وی است ادامه داد: قالب عمده‌ی مجموعه‌ی پرواز 69، غزل، و مابقی آن چهارپاره، مثنوی و یک قصیده است اما اولویت کتاب با مضامین آیینی است. از 60 اثر موجود در کتاب حدود 30 شعر آیینی و بقیه عاشقانه، اجتماعی و دو کار با مضمون جنگ وجود دارد که به همت انتشارات نزدیک‌تر چاپ شده است.

 

مصلح در پاسخ به این پرسش که بهره‌مندی از تصاویر زیبای طبیعت شمال در برخی از اشعار عاشقانه‌تان و به‌کار گیری تلمیح، تضمین و یا اصطلاحات خاص فقهی در برخی از اشعار آیینی شما مشهود است. آیا آگاهانه دست به این کار زده‎‌اید و هدف خاصی را دنبال می‌‌کنید گفت: در فضای شعر عاشقانه، شاعر آنچه را که در درون اوست _تصاویر ذهنی و عینی قابل ارائه_ بروز می‌دهد. سعی کرده‌ام  در اشعار عاشقانه ام کمی نگاه مذهبی داشته باشم. ولی به قول شما در برخی از اشعارم این اتفاق نیفتاده است و  از تصویرسازی  شمال ایران در شعر نوعروس گیلانی مدد جسته‌ام. از فضای زندگی ام در شعر خود استفاده می کنم. ما اهالی شمال معتقدیم زیبایی شمال انسان را شاعر می کند. شاعران امروز کمتر شعر اعتقادی و اکثرا شعر آیینی می‌سرایند اما من بیشتر شعر اعتقادی و مذهبی می‌نویسم. سعی کرده‌ام از مضامین اعتقادی چون ولایت امیرالمومنین، برائت از دشمنان اهل بیت و فضاهایی که مستلزم مطرح شدن هستند استفاده کنم. بسیاری بر این باورند که فضای اعتقادی فضای جدیدی است و غالبا آنچه در شعر آیینی وجود دارد مدح اهل بیت است.

 

 

 

این شاعر در ادامه با توجه به شغل و دغدغه اصلی خود که فوتبال است، به برنامه هایی که برای ماندگار شدن در ادبیات دارد نیز اشاره کرد و گفت: اولویت اول، شغل و تمرکزِ اصلی من فوتبال است. درآمد من از این راه تامین می‌شود و نسبت به قراردادهایی که میبندم متعهدم. اکثر بچه‌ها شاید در اوقات فراغت به کارهای دیگری مشغول شوند. سعی می کنم در اوقات فراغتم تاجایی که ذهنم آماده باشد، شعر بگویم و از ادبیات دور نشوم.

مولف مجموعه «پرواز 69» به مشکلات چاپ این اثر اشاره کرد و افزود: خدارو شکر انتشارات مختلفی به ما پیشنهاد چاپ کتاب داده‌اند و ما با انتشارات نزدیک‌تر به توافق رسیدیم.  بدون تعارف چون بازیکن فوتبال هستم انتشارات تمایل بیشتری به چاپ کتاب من نشان می‌دادند. متاسفانه شاعران زیادی مشکل انتشار کتاب دارند و برای چاپ ناچارند مبالغی را برای چاپ کتاب خود به انتشارات بپردازند. امیدوارم برای شاعران مستعد فضایی ایجاد شود که به حق خود دست پیدا کنند و به جای پرداخت مبلغ به انتشارات، حق تالیف خود را دریافت کنند و حتی رنکینگ برای شاعران به وجود بیاید.

 

شایان مصلح تفاوت های دنیای شعر و ورزش را اینگونه بیان کرد: فوتبال با جسم و شعر و ادبیات با روح انسان سر و کار دارند. همه فوتبالیست‌ها احساس دارند. یکی احساسش را در قالب شعر و دیگری به شیوه‌ای دیگر بروز می‌دهد. درست است که این فضاها از هم دورند، ما آمده‌ایم که کمی این دو فضا را به هم متصل کنیم.(با لبخند)

 

 

وی در پاسخ به این پرسش که اگر بنا باشد در یکی از سه عرصه شعر، ورزش و مداحی ماندگار شوید کدام را انتخاب می‌کنید و چرا؟ گفت: فوتبال شغل ماست و نهایتا از سی و پنج سالگی باید فوتبال را کنار بگذاریم. ادبیات، مداحی و زمینه‌های دیگر تمام شدنی نیست و تا آخر عمر ادامه دارند و قطعا ماندگارترند.

 

این شاعر به پیشینه ادبی خود نیز اشاره هایی داشت و افزود: از سال 91 با شعر عاشقانه کارم را شروع کردم تا سال 93 این روند ادامه داشت و کارهای آیینی‌ام را از سال 93 آغاز کردم و هر چه بیشتر پیش رفتم این روند بیشتر جدی شد و این در کتابم مشهود است. اما برنامه ام این است که مضامین عاشقانه، مذهبی و حتی شعر اجتماعی را با هم پیش ببرم.

 

مصلح پیش بینی اش از موفقیت «پرواز 60» را چنین بیان کرد: شاید چون اغلب اشعار آیینی سروده‌ام افراد مذهبی بیشتر با کتابم ارتباط برقرارکنند.  همچنین افراد علاقه‌مند به اشعار عاشقانه و فوتبالی‌ها به عنوان یک قشر جدید.

شاعر مجموعه «پرواز 69» در پایان به انجمن های ادبی و شاعرانی که در راه موفقیت، وی را همراهی کرده اند اشاره کرد و افزود: علیرضا هاشم‌پور در انجمن رودبار نقش بسیار موثری داشت. آقایان جنتی، معاذی، جهان‌وند، رشیدی‌پور، عبدالمهدی نوری و استاد ساعد باقری مرا در این مسیر طولانی یاری کردند.

 

کد خبر: 874

خبرنگار: مهدیه رشیدی

منتشرشده در گزارش

خوردیم زمین و آسمان گم کردیم

در عالم خاک، بوی جان گم کردیم

قبر تو نه، می‌خورم به قرآن سوگند

ما «قدر» تو را در این جهان گم کردیم!

 

بعد از «بای بسم الله»، اجازه بدهید قبل از ورود به بحث، ابتدا به نقل خاطره ای از رهبر معظم انقلاب به روایت عباس حیدرزاده، مداح مخلص اهل‌بیت(ع) در رابطه با شعر آیینی بپردازم و آنگاه به اصل مطلب.

این خاطره بیانگر توجه عمیق و دقت نظری است که حضرت آقا به شعر آیینی دارند. ایشان تعریف می کنند:

«یکی از مواردی که ایشان (مقام معظم رهبری) گاهی به ما تذکر می‌دادند بحث شعر بود. ایشان خیلی نسبت به بحث شعر توجه و دقت و تاکید دارند که اشعار محکم را بخوانید. گاهی برخی از اشعار را به من تذکر دادند که این شعر مثلا این ایراد را دارد. در یک ملاقات که ایام روضه‌های فاطمیه(س) در بیت رهبری بود، ایشان نکته‌ای را به بنده فرمودند و گفتند که به مداحان دیگر هم بگویید. وقتی من محضر ایشان مداحی کردم، در آخر خواندنم به مستمعین گفتم دست‌ها را بالا بیاورید و بگویید یا زهرا(س).

بعد وقتی من خدمت ایشان برای عرض ارادت رسیدم، فرمودند: این که شما گفتید دست‌ها را بالا بیاورید و بگویید یا زهرا(س)، ما هیچ کجا نداریم که برای غیر از خدا دست بالا بیاورید؛ نه در منابع اهل سنت و نه در منابع شیعه. شما خودتان رعایت کنید و به دیگر مداحان هم بگویید که فقط برای «یا الله» گفتن از مردم بخواهند که دست شان را بالا بیاورند. فکر می کنم دقت و ظرافت ایشان بر روی این نکته به دلیل این بود که توجه داشته باشیم، این‌هایی که ما را مشرک می‌دانند و ایراد می‌گیرند که این‌ها دست شان را برای گفتن یا حسین(ع) و یا زهرا(س) بالا می آورند و ایشان را خدای خود می‌دانند، سوء استفاده نکنند و شائبه بدعت‌گذاری و شرک ایجاد نشود.»

 

شعر فاطمی که یکی از زیرشاخه های بالنده و زاینده شعر آیینی است، نیاز به چارچوب‌هایی دارد که بتواند به رسالت خود در راستای ترویج سیره و زندگی بزرگان دین و ائمه معصومین(ع) عمل کند. همچنان که بارها گفته شده، شعر آیینی پیشتر و بیشتر از موضوع دینی، باید «موضع» دینی داشته باشد.

«موضوع» توقف در منزل صورت و ظاهر دین است یعنی مدح و منقبت صرف و «موضع» پرداختن به درونه، سیرت و حقیقت دین، یعنی بیان معارف و حقایق دینی و توحیدی. جان مایه شعر آیینی اصیل و فاخر «موضع‌مندی» آن است، نه «موضوع‌بندی» آن یعنی ایستادن شاعر در جبهه «حق» و حق مداری و برائت از ظلم و باطل و زشتی و پلشتی.

 

متاسفانه امروز جای عالمان دینی و شاگردان مکتب فقهی امامین باقر و صادق (علیهما السلام) در جلسات شعر دینی و آیینی ما خالی است؛ شاگردانی بصیر و دین شناس که اهل نقد و پرسش گری اند و در مقابل طرح مسائل شبهه برانگیز، غالی گرانه و خرافی، عالمانه می ایستند.

شاگردانی که مصداق مضمون آیه 73 سوره فرقان هستند: «وَ الَّذینَ إِذا ذُکِّرُوا بِآیاتِ رَبِّهِمْ لَمْ یَخِرُّوا عَلَیْها صُمًّا وَ عُمْیاناً، و آنان هستند که هر گاه به آیات خدای خود متذکرشان سازند، کر و کورانه در آن آیات ننگرند (بلکه با دل آگاه و چشم بینا مشاهده آن کنند تا بر مقام معرفت و ایمانشان بیفزاید). در گذشته چنین مشکلی وجود نداشت. زیرا بیشتر شاعران ما بیش و پیش از شاعر بودن، فیلسوف، فقیه، عارف، عالم، حکیم و دین شناس بودند.

 

امروز در حوزه شعر فاطمی یا آئینی با معضلی که مواجهیم، علاوه بر فقر دانش دینی شاعران و ذاکران، این است که مخاطبان و کسانی که در جلسات شعر آیینی شرکت می‌کنند، «پذیرنده صرف» هستند و حضوری خاموش و منفعلانه دارند.

به این معنا که در این جلسات هر چه بشنوند، به اعتبار این که آن حرف از زبان یک شاعر یا مداح آیینی گفته شده است، بی‌درنگ می پذیرند و در درستی یا نادرستی آن تحقیق نمی کنند، در حالیکه خداوند در قرآن کریم در بیش از سیصد آیه امر به تفکر، تعقل، و تدبّر کرده است.

بسیار دیده شده که در این جلسات شعری قرائت شده که محتوا و مضمون آن با آموزه‌های دینی در تضاد و تقابل بوده اما متاسفانه جمعیت حاضر کمترین واکنشی نسبت به آن شعر و شاعر نشان نداده و صرفا با ضربآهنگ شعر یا نوحه قرائت شده بر سر و سینه زده و گریه کرده اند.

 

 

مقام معظم رهبری طرح مسائل غلط و خلاف آموزه های دینی و قرآنی را در شعر آیینی جایز نمی دانند و بر این دقیقه پای می فشارند که شعر اصیل دینی باید «متکی و مستند به معارف حقه‌ الهیه» باشد.

رهبر انقلاب طبق خاطره ای که بیان شد، به ما می آموزند که در برابر بیان مطالب انحرافی و خرافی که باعث مخدوش شدن چهره اسلام و وهن خاندان رسالت می شود، نباید ساکت، بی تفاوت و منفعل بود و با مواخذه و تذکر به شاعر و مداح باید از تکرار چنین مسائلی پیشگیری کرد.

تا آنجا که به یاد دارم، امین شعر انقلاب در تمام دیدارهایی که با شاعران و ذاکران اهل بیت در طول سالیان بعد از انقلاب داشته اند، هرگاه در حضور ایشان شعر یا مرثیه ای خوانده شده که با روح دین و آیین در تقابل بوده، بدون هیچ ملاحظه ای به شاعر و مداح آن تذکر داده و خواستار اصلاح شعر یا مرثیه شده اند.

 

 

معمولا مخاطبین جلسات شعرخوانی و مداحی دو گروه هستند. گروه اول، اهل شعر و ادبیات اند و صرفا به زیبایی های صوری شعر و قدرت صنعتگری شاعر در به کارگیری صنایع لفظی و معنوی توجه می کنند، اما نسبت به این مسئله که پشت این ظاهر زیبا چه باطنی پنهان است، کاملا بی توجه اند.

برای این گروه محتوا و پیام شعر و انطباق آن با معارف دینی و مستند یا غیرمستند بودن حرفی که در متن و بطن شعر شاعر پنهان شده، چندان مهم نیست زیرا این گروه فقط به دنبال «التذاذ هنری» هستند.

گروه دوم از مخاطبین این جلسات کسانی هستند که در منزل محبت اهل بیت (علیهم السلام) اردو زده اند و تلاشی برای راه بردن به منزل «معرفت» نمی کنند.

این گروه معمولا برای توسل و شفاعت و کارگشایی در این مجالس حاضر می شوند و اصلا کاری به کار شعر و شاعر و مداح ندارند، این افراد نسبت به هرگونه نغمه حزن انگیزی شرطی شده اند و کافی است لحن حزن انگیز شاعر و مداح را بشنوند تا بی اختیار اشک بریزند.

این گروه نیز متاسفانه هیچ گونه توجه شایسته ای به محتوا و مضمون شعر ندارند، چرا که هدف شان از شرکت در مجالس مداحی و عزاداری، پیش و بیش از «نگریستن»، گریستن است.

حضور این مخاطبین در مجالس شعرخوانی و مداحی باعث می شود که شاعر و مداح مجلس نیز نهایت تلاش خود را برای عرضه شعر و مرثیه ای که مطابق ذوق و ذائقه آنهاست به کار گیرد، یعنی دقیقا «آنچه شما خواسته اید».

شعر و مرثیه ای که به جای اندیشه مخاطب، احساسات دینی او را هدف گرفته و به جز تحریک احساسات، ایجاد شور و به گریه انداختن مخاطب، رسالت دیگری ندارد. به این شعرها و مرثیه ها اصطلاحا «شعرهای مجلس گرم کن» می گویند.

شعرها و مرثیه های جانگدازی که تحسین و آفرین حُضار را به همراه دارد و سیل اشک را از دیده ها جاری می سازد، بی آنکه چیزی بر بصیرت دینی آنان بیافزاید.

تشویق‌ها و آفرین گفتن های حاضران نیز شاعر و مداح را جسورتر و بی پرواتر می کند و در جلسات بعدی نیز همین روند و جریان تکرار و تبدیل به عرف و عادت می‌شود.

 

سوگ و مرثیه، وجه غالب شعر فاطمی

ما مُدعیان تو را صَنم می‌خوانیم!

بانوی مقیم شهر غم می‌خوانیم

نامی ز تو بر زبان ما می‌چرخد

ما از تو چه اندک و چه کم می‌دانیم!

 

بدون تردید یکی از اضلاع غیرقابل انکار شعر آیینی «سوگ و مرثیه» است که باید به آن جهت داده شود و گریاندن و سوگ هدف اصلی شعر نباشد بلکه هدف، بیان توحید، حکمت‌، اخلاق، و معارف دینی و الهی باشد تا شعر در مسیر انسان‌سازی و تعالی روحی حرکت کند و مرثیه نیز مکمل آن باشد.

 

جامعه‌ ما جامعه ای است که از عواطف دینی سرشار است، به طوری که تنها کافیست نام مبارک حضرت اباعبدالله(ع) و یا فاطمه زهرا (س) برده شود تا اشک از دیده ها جاری شود.

بیشتر افراد نیز در ایام شهادت بزرگان دینی بیشتر به نیت گریه بر مصائب اهل بیت در مجالس شرکت می کنند و کمتر به دنبال افزایش دایره دانش و بینش دینی خود هستند در حالیکه باید «عزاداری» مقدمه «بیداری» و «گریستن» مقدمه «نگریستن» باشد. یعنی نالیدن بر مصائب اهل بیت(علیهم السلام) باعث قد کشیدن و بالیدن شود، نه ایستایی و خمودگی و رخوت زیرا بیان مصائب اهل بیت (علیهم السلام) از منظر حق خواهی و ظلم ستیزی ارزشمند و سازنده است.

متاسفانه در شعر فاطمی از آنجا که وجه غالب با «سوگ و مرثیه» است، شاهد پرداختن بیش از حد به مباحثی مانند بیت الاحزان، فدک، دیوار و در و ... هستیم.

در حالیکه ابعاد مغفول مانده فراوانی در زندگی پر برکت حضرت زهرا (س) وجود دارد که هنوز به آنها پرداخته نشده است.

ویژگی های ناگفته ای که در آیینه آنها می توان سیمای حضرت زهرا(س) را به عنوان یک اسوه و الگو برای نسل امروز به تماشا گذاشت.

 

علل تنزل شعر آیینی و فاطمی

او سوره کوثر است، زیبا بنگر

از فصل فدک در آ، به بالا بنگر

از حضرت او نگفته‌ها بسیار است

از زاویه ‌ای دگر به زهرا بنگر

 

در شعر آئینی و فاطمی، هم شاعر و هم مداح تعلل و کوتاهی می‌کنند و مخاطب هم اغلب خاموش و منفعل است. در حالیکه طبق سیره عملی بزرگان دین و مقام معظم رهبری، باید نسبت به طرح مسائل انحرافی در شعر آیینی حساسیت نشان داده شود. باید در مجالس شعرخوانی و مداحی خاندان رسالت به این مهم توجه شود آیا روضه‌ای که خوانده و یا شعری که قرائت می‌شود، دارای نکته و دقیقه معرفتی قابل تاملی هست یا خیر؟ اگر شاعر و مداح دریابند که جمعیت حاضر در مجلس، جمعیتی هوشمند، مطالبه گر و دقیقه یابند و طالب شعر و مرثیه فاخر و متعالی، سعی می‌کنند در جلسات بعدی به گزینش و قرائت اشعاری بپردازند که با آموزه‌های دینی و قرآنی انطباق بیش تری داشته باشند.

 

بی توجهی و بی تفاوتی نسبت به این مهم، محتوا و مضمون شعرها و مرثیه ها، سبب می‌شود، شعرهای نازل و کوچه بازاری از بسامد بالایی برخوردار باشند.

اگر تقاضا نسبت به شعرهای صرفا مرثیه ای کاهش پیدا کند و ذائقه مخاطب به سمت شعرهای عمیق، خوش مضمون و حکمت‌آمیز برود، شاعر و مداح نیز از بداهه گویی فاصله می گیرند و ناگزیر می‌شوند شعرهای فاخرتری را برای قرائت و مداحی انتخاب کنند.

 

 

بهترین و عملی ترین راهکار برای حل این معضل، علاوه بر مجهز شدن شاعران و مداحان به دانش و بینش دینی و قرآنی و تربیت مخاطبان دین آگاه، حضور شاگردانی از مکتب فقهی امامین باقر و صادق (علیهما السلام) به حکم تکلیف در این جلسات است تا همچنان که اشاره شد، در مقابل طرح مسائل شبهه برانگیز، غالی گرانه و خرافی در اشعار بایستند و قافله شعر دینی و آیینی ما را به سرمنزل رستگاری و عاقبت بخیری برسانند.

امید آنکه از این به بعد در جلسات شعر آیینی، در کنار خیل علاقه مندان به شعر و ادبیات، شاهد حضور خجسته عالمان دینی نیز باشیم.

اگر این مهم تحقق پیدا کند، یقینا ورق برخواهد گشت و جلسات شعرخوانی و مداحی از این آشفتگی و نابسامانی نجات پیدا خواهد کرد.

 

مخاطب هوشمند نیز باید سطح مطالبات خود از شعر آئینی و فاطمی را ارتقا دهد و مواخذه ‌گر باشد تا شاعر و مداح شعرهای خوش مضمون و فاخرتری را برای این جلسات انتخاب کند زیرا در اسلام عنوان شاعر آیینی، عنوانی مقدس است و به شاعرانی اطلاق می شود که همچون «کُمِیت و فَرزدَق و دِعبِل»در مقابل بدعت ها، خرافات و گزافه‌ها ایستادگی می‌کنند و سیمای اصیل و درخشان دین را به نمایش می‌گذارند. از این‌ رو رسالت شاعر آئینی این است که شعرش مطابق با آموزه‌های قرآنی و معارف دینی باشد.

از این منظر شعر فاطمی هم باید تریبونی برای بیان فضایل دینی و حکمت‌های انسان‌ساز و ترویج سبک زندگی فاطمی باشد.

آموزش امر به معروف و نهی از منکر، تبیین و ترویج آموزه‌های اخلاقی و تربیتی زندگی و سیره حضرت فاطمه زهرا(س)، نقد سلوک دینی و پیرایش دین از بدعت، خرافه و گزافه، داشتن موضع نسبت به مسائل جهان اسلام و بی‌تفاوت نبودن در برابر امت اسلامی و مقابله با «اسلام ستیزی» از دیگر اموری ست که ضرورت پرداختن به آن ها در شعر آیینی و فاطمی به شدت احساس می شود.

 

امروز که گروه‌های تکفیری و داعشی سعی دارند، چهره خشنی از دین و ائمه اطهار(ع) ارائه دهند و اسلام را دینی خشونت طلب و خردستیز معرفی کنند، باید از همه ظرفیت‌های شعر آیینی و فاطمی برای مقابله با چنین ذهنیت های غلطی استفاده کرد. دین اسلام بر پایه خرد و عقلانیت است؛ از این‌رو شایسته است که با زبان فاخر و تاثیرگذار شعر، «جهل ستیزی» و «اندیشه مداری» دین اسلام به نمایش گذاشته شود و ارزش هایی چون صلح، آزادی ، عدالت، مردم داری که ریشه در آموزه های دینی و قرآنی دارد مورد توجه قرار گیرد.

سیره بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری نیز بر فاصله گرفتن از تحجر و اسلام آمریکایی و معرفی اسلام ناب محمدی(ص) است.

بی هیچ تردیدی اگر در این مسیر حرکت کنیم، رغبت و گرایش جهانیان به دین اسلام روز به روز افزایش خواهد یافت و توطئه استکباری «اسلام ستیزی» تا همیشه عقیم خواهد ماند.

 

 

کد خبر: 803

منتشرشده در گزارش

حبیب‌الله چایچیان از شاعران آئینی و مرثیه سرای اهل بیت (علیهم السلام) درگذشت.

 

حبیب الله چایچیان  متخلص به "حسان"  شاعر و مرثیه سرای اهل بیت (علیهم السلام) درگذشت.

 

چایچیان که متولد سال ۱۳۰۲ شمسی در شهر تبریز است طی سال های اخیر به دلیل بیماری و وخامت حال در منزل بستری بود.

 

حسان از جمله تاثیرگذارترین شاعران آئینی معاصر بوده است که بارها از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی مورد تحسین قرار گرفته است.

 

دو شعر "امشب شهادت نامه عشاق امضا می شود" و "آمدم ای شاه پناهم بده" از معروفترین سروده های اوست.

 

مراسم تشییع پیکر مرثیه سرای اهل بیت(ع)، حبیب‌الله چایچیان، صبح روز گذشته از روبروی بیمارستان شهدای تجریش برگزار شد.

 

مهدی قزلی مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی، با صدور پیامی درگذشت حبیب‌الله چایچیان شاعر آئینی کشور را تسلیت گفت و پیام تسلیتی به این شرح منتشر کرد:

 

«در جوار بارگاه ملکوتی حضرت امام علی ابن موسی الرضا (ع) خبر تاسف‌بار درگذشت حبیب الله چایچیان، شاعر  نامدار اهل بیت (ع) و انقلاب اسلامی را دریافت کردم.

از درگاه خداوند متعال آرزوی علو درجات در پناه "شاه خراسان" _آن گونه که خود سروده بود _ دارم.

اینجانب به نمایندگی از اهالی فرهنگ و ادب و شاعران ایران اسلامی این مصیبت را به جامعه ادیبان سرزمین مان و خانواده آن عزیز تسلیت می‌گویم.»

 

کد خبر: 729

منتشرشده در گزارش

 

با توجه به ایام محرم و صفر و ماههای عزاداری سیدالشهدا که در آن قرار داریم، پایگاه خبری تارنا در اقدامی به مصاحبه و گفتگو با شاعران آیینی سرای کشور می‌پردازد. در واپسین روز اربعین حسینی به سراغ حسنا محمدزاده مولف مجموعه های سر به مهر، جوهر جان، زیر هر واژه آتشفشان است، قفس تنگی و... رفتیم تا از شعر آیینی بیشتر بدانیم.

 

از کی سرودن شعر آیینی را شروع کردید؟ 

 سرودن شعر آیینی را از سال هفتاد و شش و از دورانی که در مقطع راهنمایی تحصیل می کردم شروع کرده‌ام؛ اما شعرهای آن روزها در سررسید یادداشت‌های شخصی‌ام بایگانی شدند و از خلوت خانوادگی‌مان فراتر نرفتند. می توانم بگویم که برای اولین بار سرودن شعر مذهبی را در سال هشتاد و دو شروع کردم.

 

چرا شعر آیینی را انتخاب کردید؟

بعد از خواندن کتابی تحت عنوان «کشتی پهلو گرفته» نوشته ی «سید مهدی شجاعی» که هدیه ای از طرف پدرم بود و البته تحت تاثیر حال و هوای ایام فاطمیه ی آن روزها،  شعری را با همین محتوا نوشتم؛  وقتی آن شعر مورد تشویق اطرافیانم قرار گرفت، شعرهای بعدی سروده و مطالعاتم بیشتر شد.  مسلماً از همان ابتدا تصمیم به مطالعه و انگیزه‌ی سرودن شعر مذهبی ارادی بوده است؛ اما فقط این کافی نیست.  

از سر ارادتی که به این آستان دارم و علاقه‌ام نسبت به  فعالیت در این حوزه، اگر به خواست خودم باشد همیشه شعر مذهبی را انتخاب می کنم. معتقدم که تا عنایت اهل بیت نباشد نمی‌توان حتی یک بیت سرود؛ چه برسد به یک شعر.  بارها شده که در مناسبتی خاص مثلا ایام محرم قصد سرودن داشته‌ام اما دریغ ازحتی یک مصرع. روزهایی بوده که در حال و هوای سرودن نبوده‌ام اما شعرهای خوبی خلق شده‌اند.

   

تعریفتان از شعر آیینی چیست ؟  

می‌توان گفت شعر آیینی به مفهوم عام کلمه، شعری است که در آن رسم و رسوم و آداب و سنن و آیین قومی و ملی  بازتاب داده می‌شود که یکی از زیر شاخه های آن مضامین و مسائل دینی و مذهبی ست. اما می‌بینیم که از اصطلاح شعر آیینی معمولا برای شعر مذهبی و شعر شیعی که دامنه‌اش ائمه‌ی اطهار (علیهم السلام) است و مرکز ثقل آن دو موضوع انتظار و عاشورا است استفاده می‌شود؛  یعنی ما دامنه‌ی شعر آیینی را محدود کرده‌ایم و آن را به عنوان شعرمذهبی که تنها بازتاب دهنده‌ی ارزش‌های دینی‌مان است، می‌شناسیم؛ در حالی که می‌توان گفت شعر انقلاب هم یکی از زیر شاخه‌های شعر آیینی ست. همین‌طور اشعاری که در حوزه‌ی دفاع مقدس و جنگ سروده شده‌اند هم آیینی‌اند؛ چه بسا که در بسیاری از شاهکارهای شعر دفاع مقدس، با نمادها و سمبل‌هایی روبرو می‌شویم که اسوه‌های قیام امام حسین (ع) هستند؛ تا آنجا که در برخی از اشعار با برجسته کردن این اسوه‌ها، رزمنده‌ها را به حضور در جبهه ها و پیروی از سیره‌ی عملی عاشوراییان تشویق می‌کرده‌اند. 

 

 

به نظر شما شعر آیینی ما چه‌قدر قابلیت شناساندن مفاهیم مذهبی را به همه‌ی ادیان و ملت‌ها دارد ؟  

شعربا تمام ظرفیت‌ها وظرایف و قدرت نفوذی‌ که  در قلب و جان مخاطب دارد می‌تواند تاثیرگذارتر از هر هنر دیگری باشد. 

 

شعر مذهبی ما وقتی چنین قابلیتی را پیدا می‌کند که از مرحله‌ی مدح و مرثیه‌ی صرف خارج شده و به محتوا و درون مایه بیشتر بپردازد، تا بتواند تصویری روشن و زلال از آموزه‌های دینی واخلاقی اهل بیت باشد و در نهایت به پیامی ارزشمند در این زمینه برسد؛ که البته این مهم، مستلزم مطالعه و تحقیق در متون و کتاب‌های موثق دینی است و شاعر نمی‌تواند با اکتفا به دانسته‌ها و شنیده‌هایش که مشخص نیست تا چه اندازه دستخوش تحریف بوده اند به سرودن بپردازد و در نهایت به شعری برسد که آیینه‌ای از اسلام ناب باشد.

 

هستند شاعرانی که با تحقیق و تفحص و وسواس در این زمینه شعر می‌سرایند و اشعارشان قابل تأمل است؛ اما با توجه به اکثریت سروده ها ،می تواند گفت  شعرها هنوز به آن مرحله‌ای نرسیده‌اند که قابلیت شناساندن مفاهیم اصیل دینی را داشته باشد.

در واقع اکثریت ما در صورت قضیه مانده‌ایم و به سیرت آن بی توجهیم؛  یعنی از سیره ی عملی پیشوایانمان غافل شده‌ایم. 

 

وقتی ما تلاش کنیم که مدح بگوییم و به مرثیه بپردازیم، آن هم به شکلی که بتوانیم دیگران را به گریه بیندازیم و به عبارت دیگر در مرحله محبت، متوقف شویم و به  معرفت دینی نرسیم خواه ناخواه شعر با تحریفات و خرافات و بیانگر مسائلی غیرمستند و غیرواقعی آمیخته می شود؛ چرا که تلاش می‌کنیم شعری بگوییم که در مجالس خوانده شود؛ مداحان دم بگیرند و شورآفرینی بکنند؛  طبیعتاَ شعور دینی در حاشیه قرار می‌گیرد و خیلی از کاستی‌ها و آفت‌ها و تهدیدها از همین ناحیه متوجه شعر می‌شود.

 

 

به نظرتان شاعر تا چه اندازه اجازه ی اغراق در شعرش را دارد ؟  

می‌دانید که اغراق یکی از آرایه‌های ادبی‌ است که باعث خیال‌انگیز شدن بیشتر شعر می‌شود و شاید مهمترین عاملی که تاثیر جادویی به سخن می‌دهد همین بزرگنمایی است که مهمترین آرایه در شعرهای حماسی است.

 

در حوزه‌ی عاشورا توجه به بعد حماسی آن است؛ پس چه اشکال دارد که شاعر اغراق‌هایی هم در شعرش داشته باشد؟ اما این اغراق تا جایی قابل توجیه است که به اصل محتوا لطمه‌ای وارد نکند و به آن چیزی نیفزاید یا از آن چیزی نکاهد. ما نمی‌توانیم به بهانه ی تاثیر کلام، قیام سیدالشهدا را تا حد اسطوره بالا ببریم چرا که اسطوره آمیزه‌ای از تاریخ و واقعیت و افسانه است اما شهادت امام حسین و یارانش واقعیت محض است. مثلا اگر اغراق کنیم و بگوییم حضرت ابوالفضل به جای مشک دریا را به دندان گرفته بود به اصل ماجرا لطمه‌ای نمی خورد اما در وصف رشادت‌ها و حماسه‌آفرینی‌های حضرت ابوالفضل آیا می‌توانیم اغراق را تا آنجا پیش ببریم که بگوییم تمام سپاه عمر سعد را یک تنه شکست داد و با دست پر به خیمه‌ها برگشت؟

 

در مورد حادثه ای مثل عاشورا که شاعران درباره ی آن زیاد سروده اند فکر می کنید چرا هنوز شعر ها به تکرار نرسیده اند؟ 

 

عاشورا، جایگاه عظیمی در تاریخ اسلام دارد.  از هر جنبه‌ای به حادثه‌ی عاشورا بنگریم عمیق‌ترین و ارزشمندترین مفاهیم را در خود گنجانده است؛ از جنبه‌ی عرفان، عشق، شهادت، نهایت بندگی و  احیاء دین تا حماسه. اما بدون توجه به بعد عرفانی شخصیت امام حسین نمی‌توان حماسه خونین کربلا را فهمید. عرفا از هر دین و مسلک و مذهبی، امام حسین را به عنوان قطب عرفان مورد توجه قرار داده‌اند؛  بعد الهی و عرفانی امام حسین در تک تک جملاتی که  در سفر از مدینه و مکه به کربلا فرموده و گفتگوهایی که با دشمن یا یاران خود داشته‌اند، مشخص است اما بالاتر از اینها آن چیزی است که  در عمل نشان داده‌اند؛ آن هم عشق و محبت به خدا و دلدادگی و سرسپردگی و در یک کلام بندگی است.

 

حُبی که امام حسین در دل دارد و آنچه در مناجات عرفه بیان می‌کند، در حادثه کربلا به نمایش می گذارد و توکل به خدا و تسلیم در مقابل اراده و مشیت پروردگار را به زیباترین شکل ممکن و در اوج خود در صحنه عاشورا نشان می‌دهد.

 راضی بودن به قضای الهی در عمل امام حسین و در سخنانش می‌درخشد. اینها مسائل کوچکی نیستند که با چند سروده به تکرار برسند؛ بلکه معتقدم از گذشته تا به حال و از حال تا قیامت هر چه از آن سروده‌ایم و بسراییم قطره‌ای از آن دریای بیکران را هم به تصویر نکشیده‌ایم.

 

نظرتان در مورد ریتمیک کردن شعر عاشورایی و گذاشتن ملودی های شاد و به گوش مخاطب آشنا روی شعرهای عاشورایی مخصوصا در حوزه ی شعر هیات چیست ؟

 

شعر هیات در واقع شاخه‌ای از شعرمذهبی است. عنوانش جدید است اما از نظر مضمون و محتوا همان  نوحه‌ها و مراثی است؛ از زمانی که عزاداری‌های حسینی قوام گرفته، بر سر زبان ها بوده‌ است و مردم برای برپا کردن علم عزاداری در میادین و مساجد و دسته‌جات از آن استفاده می کرده‌اند. در شعر هیئت زبان شاعر باید به زبان مردم نزدیک‌تر شود؛ با زبان مردم کوچه و بازار انس و الفت بیشتری داشته باشد تا در دسته‌جات سینه‌زنی و مجالس دم گرفته شود و گستردگی پیدا کند.‌ 

 

شاعرانی هم که شعر هیئت می‌گویند، سعی می‌کنند با مولفه‌هایی که مورد پسند مردم است، شعر بگویند که این مساله به خودی خود بد نیست اما در جامعه به دلیل پایین آمدن سطح و شان برخی مدح‌ها و ورود همه افراد با هر سطح مطالعه و سواد مذهبی به صنف مداحی، این روزها شاهد بروز برخی مداحی‌ها با ریتم و آهنگ موسیقی‌های پاپ مجاز و غیرمجاز هستیم. 

 

در کنار این سبک‌های سخیف می‌بینیم که مداحان به بهانه گریه گرفتن از مردم داستان‌هایی را روایت می‌کنند که در هیچ مقتلی نمی‌توان آن را پیدا کرد.

گاهی هم فلسفه شهادت امام حسین نادیده گرفته شده و بیشتر به چشم و ابروی اباعبدالله وحضرت عباس پرداخته می شود با رویه فعلی که در پیش است و نفوذ بالا و سریع  تکنولوژی و شبکه های اجتماعی و سطح دسترسی مردم، متاسفانه داریم به سمت بی هویتی عزاداری پیش می‌رویم.

 

داشتن ریتم و آهنگ در یک نوای مداحی امری طبیعی است اما به روز کردن آن به هر قیمتی  سبب توهین به شأن عزاداری و سوژه ای برای تمسخر مخالفین شعائر مذهبی و دینی شده است.

 

خبرنگار: هانیه شالباف

کد خبر: 709

 

منتشرشده در گفتگو

با توجه به ایام محرم و صفر و ماههای عزاداری سیدالشهدا که در آن قرار داریم، پایگاه خبری تارنا در اقدامی به مصاحبه و گفتگو با شاعران آیینی سرای کشور می‌پردازد. در این گفتگو به سراغ سیدحمیدرضا برقعی مولف مجموعه های طوفان واژه ها، تحیر، رقعه، تحریرهای رود و... رفتیم تا از شعر آیینی بیشتر بدانیم.

 

جناب برقعی از چه زمانی سرودن شعر آیینی را آغاز کردید؟

از سال هشتاد و دو یا هشتاد و سه  به انتخاب خودم این حوزه را انتخاب کردم


چرا شعر آیینی؟

من معتقدم شاعر باید صداقت داشته باشد و من چون در شعر با موضوعات دیگر ارتباط آن‌چنانی نداشتم، ترجیح دادم با این زبان به اهل‌بیت (ع) عرض ارادت کنم.


تعریف شما از شعر آیینی چیست؟

هر شعری که در آن صحبت از ارزش‌های انسانی شده باشد شعر آیینی است. مفاهیمی مانند مفاهیم اسلامی، مقاومت و ... زیرمجموعه‌ی شعر آیینی قرار می‌گیرند. اما آن‌چه که عامه‌ی مردم قبول کرده‌اند، اشعاری در پیرامون زندگی معصومین و مفاهیم مذهبی است. در این حوزه، بعضی‌ها موضوع آیینی دارند و بعضی موضع آیینی. مثلا شعر حافظ موضع آیینی دارد؛ اما اشعاری که با موضوع آیینی و در مدح اهل‌بیت هستند، الحمدالله این‌سال‌ها با ابعاد متفاوتی ظهور پیدا کرده‌اند و به‌نظر من بعد از انقلاب هم با رویکرد حماسه و عرفان بیشتر شناخته شده‌اند.

 

حوادث و اتفاقات مذهبی یکی هستند؛ اما تکراری‌شدن‌شان به ادبیات مذهبی قطعا ضربه می‌زند. برای تنوع و ایجاد تفاوت در مفاهیم اشعار چه باید کرد؟

متاسفانه خیلی از اشعار، تکراری می‌شود؛ اما نکته‌ی اصلی این است که شاعر باید درنظر بگیرد که ما نباید مقتل یا زندگی اهل‌بیت را منظوم کنیم؛ قرار است ما دیدگاه شاعرانه‌مان را نسبت به آن موضوع بیان کنیم؛ مثلا درباره‌ی واقعه‌ای مثل عاشورا، این زاویه‌ی دوربین ما است که حادثه را نشان می‌دهد. من مخالف هستم که شعرهایمان مقتل منظوم باشند.

 

در این چندسال اخیر، ما شاهد بوده‌ایم که بعضی از مداحان اشعار مذهبی را روی ملودی‌های معروف و موسیقی‌های ریتمیک قرار داده‌اند. نظر شما دراین‌باره چیست؟

من نشنیده‌ام؛ اما طبیعی است موسیقی‌ای که روی یک شعر مذهبی می‌آید، باید در شان خاندان عصمت و طهارت باشد. از آن‌چیزی که در شرع ما حلال اعلام شود، می‌شود استفاده کرد؛ اما اگر در شان اهل‌بیت نباشد، قطعا قابل دفاع نیست.

 

در طول تاریخ مانند امروز، شعر قابلیت شناساندن مفاهیم و ارزش‌های مذهبی را داشته است؟ ‌

شعر در زبان فارسی  بزرگ‌ترین رسانه است؛ در زمان اهل‌بیت هم به شاعر به‌‌عنوان بزرگ‌ترین رسانه نگاه می‌کردند و اگر شعری توسط یک شعر معروف عرب سروده می‌شده، فردای آن‌روز همه آن شعر را حفظ می‌کرده‌اند.

شاعر تا چه حد می‌تواند در شعر آیینی اغراق کند؟

این را خود شاعر باید تشخیص دهد. اغراق در شعر یک صنعت است؛ البته اگر این اغراق بیش‌از حد باشد به غلو تبدیل می‌شود. شاعر نباید آن‌قدر از اغراق استفاده کند که یک اهل‌بیتِ دست‌نیافتنی برای مردم بسازد؛ چون حضرت رسول(ص) فرموده‌اند من هم بشری هستم مثل شما؛ اما درجایگاه اسوه ‌بودن. این اسوه ‌بودن اگر به اسطوره‌بودن نزدیک شود، آن‌موقع آفت و آسیب است.

 

خبرنگار: هانیه شالباف

کد خبر: 703

منتشرشده در گفتگو

 

با توجه به ایام محرم و صفر و ماههای عزاداری سیدالشهدا که در آن قرار داریم، پایگاه خبری تارنا در اقدامی به مصاحبه و گفتگو با شاعران آیینی سرای کشور می‌پردازد. در این گفتگو به سراغ سعید بیابانکی مولف مجموعه های سکته ملیح، نامه های کوفی، یلدا، جامه دران و... رفتیم تا از شعر آیینی بیشتر بدانیم.

سعید بیابانکی در گفتگو با خبرنگار تارنا در خصوص تعریف شعر آیینی گفت: شعر آیینی اصطلاحی است که در چند سال گذشته وارد ادبیات ما شده و اساسا به شعری گفته می‌شود که در مدح یا منقبت اهل بیت سروده شود که به آن شعر مذهبی و شعر دینی هم گفته می‌شود.

 

وی درخصوص ویژگی های شعر آیینی نیز گفت: این شعر باید ما را با معارف اهل بیت آشنا کند. اگر شعری ظواهر کسی را توصیف کرد، شامل شعر آیینی نمی شود. چرا که فضیلتی برای معصومین نیست و متاسفانه شعر آیینی امروز به سمت توصیف های تغزلی رفته است.

بیابانکی ادامه داد: شعر آیینی باید به سمت معرفت رود. صرف توصیف ظاهری که مخصوص معشوق در غزل فارسی است، در این شعر جایی ندارد.

 

این شاعر در پاسخ به این پرسش که شعر آیینی قالب مخصوص به خودش را دارد یا خیر گفت: شعر آیینی قالب خاصی ندارد و حتی می‌تواند در قالب شعر محاوره بگنجد. اما چون ما در فضایی معنوی مواجه هستیم، هرچقدر ظرف و مضمون به هم نزدیکتر باشد، پذیرش آن از سوی مخاطب راحت تر است. به نظر من هرچقدر شعر در این حوزه، کلاسیک تر باشد، مقبول تر است.  اما توصیف شعر آیینی با زبان مردم کوچه بازار به نظر من کمی بی سلیقگی است.

 

سعید بیابانکی در رابطه با ریتمیک کردن شعر آیینی معتقد است که گذاشتن ملودی درست روی شعر آیینی هیچ ایرادی ندارد. برخی از ملودی های وابسته به موسیقی اصیل ایرانی خوب است. اما ترانه ای که برای یک موسیقی شاد نگاشته می‌شود با شعر آیینی بسیار متفاوت است. گذاشتن شعر آیینی بر روی یک ملودی مثلا پاپ ناموزون و حتی زشت است و باید با آن مقابله شود.

 

کد خبر: 697

منتشرشده در گزارش
صفحه1 از3

آخرین اخبار

محل تبلیغات

 

تمامی حقوق این وب سایت برای تارنا محفوظ می باشد