جواد مجابی در حضور پرشور اهالی هنر، به سوی خانه ابدی بدرقه شد

به گزارش خبرگزاری شعر ایران-تارنا:مراسم بدرقه جواد مجابی، نویسنده، شاعر و منتقد که طی شش دهه فعالیت، آثاری ماندگار در حوزه‌های رمان، طنز، پژوهش و نقاشی خلق کرد، با اجرای پوریا سوری و حضور پرشور جمعی از بزرگان ادب و هنر، از مقابل خانه بلوک شماره ۳ کوی نویسندگان تا امامزاده طاهر کرج برگزار شد.

در این مراسم، سیدمحمد حسینی (نویسنده) با لحنی صمیمانه از نقش حیاتی «خانه مجابی» در رشد نسل‌های جدید سخن گفت. او با قدردانی از «ناستین مجابی» به عنوان رکن اصلی این خانه، آنجا را محیطی برای تربیت جوانانی توصیف کرد که در دنیای بیرون جدی گرفته نمی‌شدند، اما در این خانه فرصت یافتند تا به انسان‌هایی مفید تبدیل شوند. حسینی تأکید کرد که عظمت واقعی مجابی بسیار فراتر از آن چیزی است که جامعه ادبی ایران سراغ دارد و او مردی بود که هرگز ناامید نمی‌شد و کوچک‌ترین موفقیت‌های اطرافیانش را با اشتیاق ستایش می‌کرد.

پوریا عالمی نیز در توصیفی تکان‌دهنده، خانه جواد و ناستین مجابی را «رودخانه‌ای زنده» در میان سکوت‌های فراگیر توصیف کرد. او بیان داشت که در روزهای تاریک و خستگی، چراغ این خانه همیشه روشن بود و حضور در آن، مانند شعله شمعی بود که ترس نویسندگان جوان از «شب» و ابهام‌های زندگی را می‌ریخت. به باور عالمی، این خانه تنها جایی در شهر بود که در آن، جوانی بی‌نام و بی‌کارنامه می‌توانست بدون لکنت و سلسله‌مراتب، در کنار کهن‌سالی‌ترین درختان ادبیات ایران، شعر بخواند، حرف بزند و شنیده شود.

روایتی از رنج‌نامه و ایستادگی

امیرحسن چهلتن، نویسنده پیشکسوت، در بخشی از سخنانش با بازگشت به پنج دهه پیش، از تشکیل هسته اولیه «رنج‌نامه اهل ادبیات» در منزل مجابی در زمستان ۶۷ خبر داد. او روایت کرد که چگونه در آن روزهای دشوار، مجابی خانه خود را به کانون مقاومت در برابر سانسور تبدیل کرد تا صدای رنج نویسندگان را به گوش جهان برسانند. چهلتن با یادآوری خاطرات مشترک و بازداشت‌های سخت در «اتوبوس ارمنستان»، مجابی را انسانی توصیف کرد که در لحظات تاریک تاریخ، با شجاعت در برابر استبداد ایستاد و حقیقت را فدای سکوت نکرد.

سفر در سه مؤلفه: تاریخ، طنز و تمثیل

در تحلیل تخصصی این مراسم، رضا سرور با اشاره به ویژگی «جامع‌الاطراف» بودن جواد مجابی، او را هنرمندی دانست که در عصر استبداد، توانست با سه مؤلفه «تاریخ‌نگری، طنز و تمثیل» با مردم سخن بگوید. سرور تبیین کرد که نگاه تاریخی مجابی، از بازنمایی «تاریخ احتضار یک ملت» در رمان مومیایی تا روایت «تاریخ تیره میهن» در منظومه بر بام بم، همواره در پی یافتن معنای پدیده‌ها در چشم‌انداز تاریخی بود و طنز او در آثاری چون «آقای ذوزنقه»، دعوتی بود به حیرت و بازاندیشی در عادات مألوف بشری.

رضا سرور در ادامه به تکنیک «تمثیل» در آثار مجابی پرداخت و اشاره کرد که رمان‌هایی چون «شهروندان» یا «مرگ در کاسه سر»، تمثیلی اجتماعی و سیاسی برای عبور از سد سانسور بودند تا حقیقت در پرده سخن بگوید. وی با یادآوری آخرین گفتگوی خود با مجابی، از عشقی عمیق سخن گفت که در آن مجابی، کلام مصدق را درباره وطن به عنوان «معشوقه» زیباترین توصیف می‌دانست. به باور سرور، مجابی عمری عاشقانه را وقف اعتلای فرهنگ وطن کرد و حالا در آغوش همین معشوق آرام می‌گیرد.

خردمندی در لباس ادبیات قدیم

محمود دولت‌آبادی، نویسنده پیشکسوت، در این مراسم به جنبه‌ای کمتر شناخته شده از مجابی اشاره کرد: تسلط خیره‌کننده او بر ادبیات قدیم ایران. دولت‌آبادی روایت کرد که چگونه در سال‌های اخیر، ساعت‌ها با مجابی درباره شرح و تفسیر یک بیت از قصیده‌های کهن گفتگو می‌کرد و صدای خنده و طنز مجابی، حتی از پشت تلفن، فضای گفتگوها را گرم می‌کرد. او با ابیاتی از شاعران قرن چهارم، زندگی مجابی را به عنوان گذاری از این جهان توصیف نمود و بر این نکته تأکید کرد که مجابی، دانشی را با خود برد که کمتر کسی در عصر حاضر به آن تسلط داشت.

ناستین مجابی، همسر فقید، با لحنی اثرگذار از «موجود موذی»  سخن گفت که مغز این هنرمند را هدف گرفت؛ او ریشه این تخریب را در سال‌ها رنج، تب و فشارهای ناشی از سانسور و هراس از حکام خودکامه دانست. ناستین مجابی در حالی که از مسیر ۵۰ ساله نظم و هندسه خانواده فرهنگی مجابی سخن می‌گفت، از این فقدان به عنوان از دست دادن «تصویرگر دوران جانکاه» و «شاعر میهن زخمی» یاد کرد و در نهایت با خواندن غزلی از دیوان شمس، دنیای معنوی و عاشقانه مجابی را به تصویر کشید.

در بخش پایانی، ناستین مجابی با اشاره به سیل خودجوش واکنش‌های کاربران در فضای مجازی، این اتفاق را «مهر تأییدی» بر درست بودن مسیر زندگی جواد مجابی دانست. او معتقد بود که پرتو ستاره‌های درخشانِ نسل جدید، از قلب کلمات و عکس‌های مجابی سر زده و این جوانان، با عشق به آثار او، جهان شاعر را گسترش داده‌اند. در نهایت، با شعر یغما گلرویی و یادآوری خاطرات ساکنان بلوک شماره ۳، این سفر طولانی از خردمندی و هنر به پایان رسید و آخرین نویسنده کوی نویسندگان، به خاک سپرده شد.

اتمام خبر/