مجروح سلطانپوری، شاعر زخمی ترانه‌های هند

به گزارش خبرگزاری شعر ایران-تارنا: نهم مهر سالروز تولد شاعری است که زندگی‌اش از کلاس‌های طب یونانی و محافل شعر آغاز شد و سرانجام به یکی از ماندگارترین نام‌ها در تاریخ ترانه هند تبدیل شد. «مجروح سلطانپوری» با نام اصلی «اسرار حسن خان» در سال ۱۹۱۹ در سلطانپور هند به دنیا آمد و در طول بیش از پنج دهه فعالیت ادبی، میان شعر اردو و سینمای هند پلی ماندگار ساخت.

او تحصیلات ابتدایی خود را در حوزه زبان‌های عربی، فارسی و اردو دنبال کرد و مدتی نیز به فراگیری و طبابت در طب یونانی پرداخت، اما علاقه عمیقش به شعر سرنوشت او را تغییر داد. حضور در مشاعره‌ها و استقبال مخاطبان از شعرهایش باعث شد به‌تدریج طبابت را کنار بگذارد و به‌طور جدی وارد دنیای شعر شود. آشنایی او با شاعر نامدار اردو، جگر مرادآبادی، نیز در شکل‌گیری مسیر ادبی‌اش تأثیر مهمی داشت.

نقطه عطف زندگی مجروح در سال ۱۹۴۵ رقم خورد؛ زمانی که در یک مشاعره در بمبئی، استعدادش مورد توجه «ای. آر. کاردار»، فیلمساز هندی، قرار گرفت. این دیدار باعث شد مجروح برای نخستین‌بار وارد سینما شود و برای فیلم «شاهجهان» ترانه بنویسد. همکاری او با موسیقیدان نوشاد و خواننده مشهور، کی. ال. سهگل، آغازگر مسیری شد که بعدها او را به یکی از پرکارترین ترانه‌سرایان سینمای هند تبدیل کرد.

شاعران بزرگ هند؛ بررسی چهره‌های درخشان ادبیات و فرهنگ هندوستان

یکی از نخستین ترانه‌های مشهور او «جب دل هی توت گیا» بود که با صدای کی. ال. سهگل اجرا شد و به سرعت شهرت یافت. مجروح در سال‌های بعد با شماری از بزرگ‌ترین آهنگسازان و فیلمسازان سینمای هند همکاری کرد و ترانه‌هایی نوشت که از عاشقانه و تغزلی تا اجتماعی و انسانی را دربرمی‌گرفت. «او مره دل که چین»، «پہلا نشا» و «هم هَین راهی پیار که» از جمله آثاری هستند که نام او را برای چند نسل از مخاطبان سینمای هند آشنا کردند.

با وجود شهرت گسترده در سینما، مجروح هیچ‌گاه هویت خود را تنها به عنوان ترانه‌سرا تعریف نکرد. او شاعری وابسته به جریان ادبی ترقی‌خواه اردو بود و تلاش کرد ظرفیت‌های غزل کلاسیک را با مسائل و احساسات جهان معاصر پیوند دهد. همین پیوند میان سنت ادبی و زبان روزمره، یکی از ویژگی‌های مهم شعر او به شمار می‌رود.

مجروح سلطانپوری در سال ۱۹۶۵ جایزه فیلم‌فیر بهترین ترانه‌سرا را دریافت کرد و در سال ۱۹۹۳ به عنوان نخستین ترانه‌سرای سینمای هند، جایزه داداصاحب فالکه، عالی‌ترین نشان سینمایی هند، را برای یک عمر فعالیت هنری دریافت کرد.

او در ۲۴ مه ۲۰۰۰ در بمبئی و در ۸۰سالگی درگذشت، اما ترانه‌ها و شعرهایش همچنان در حافظه فرهنگی هند حضور دارند؛ شاعری که از مطب طبابت به مشاعره رسید، از مشاعره وارد سینما شد و در نهایت، کلماتش را به بخشی از موسیقی ماندگار هند تبدیل کرد.

اتمام خبر/