به گزارش خبرگزاری شعر ایران ـ تارنا: ماتسوئو باشو (Matsuo Bashō)، شاعر ژاپنی سده هفدهم میلادی، از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین چهره‌های تاریخ هایکو به شمار می‌رود؛ شاعری که نامش در سراسر جهان با این قالب کوتاه و موجز پیوند خورده است. او در سال ۱۶۴۴ میلادی متولد شد و در ۲۸ نوامبر ۱۶۹۴ در اوساکا درگذشت. هرچند نمی‌توان در هنر، عنوان «مهم‌ترین شاعر جهان» را به شکلی قطعی به یک نفر اختصاص داد، باشو در میان استادان هایکو جایگاهی کم‌نظیر دارد. 

باشو در دورانی می‌زیست که گونه‌هایی از شعر گروهی و قالب‌های پیوندی ژاپنی رواج داشت. او با بهره‌گیری از سنت‌های پیشین و نگاه تازه خود، شعرهای کوتاه را به بستری برای بیان تجربه‌های عمیق انسانی تبدیل کرد. در شعر او، یک برکه خاموش، جهش ناگهانی قورباغه، صدای آب یا کلاغی بر شاخه‌ای خشک می‌تواند جهانی از سکوت، تنهایی و گذر زمان را در خود جای دهد. 

یکی از شناخته‌شده‌ترین هایکوهای باشو درباره برکه‌ای کهن و قورباغه‌ای است که به درون آن می‌جهد. این شعر به دلیل ایجاز و قدرت تصویرسازی، بارها به زبان‌های مختلف ترجمه شده و از مشهورترین نمونه‌های هایکو در جهان به شمار می‌رود. 

چند هایکو از ماتسوئو باشو

۱. برکه کهن

برکه‌ای کهن؛

قورباغه‌ای می‌جهد ـ

صدای آب.

۲. کلاغ بر شاخه خشک

بر شاخه‌ای خشک،

کلاغی نشسته است؛

غروب پاییز.

3. بیدار شو، پروانه

بیدار شو، پروانه؛

راه درازی در پیش داریم،

من و تو، با هم.

4. ماه نو

ماه نو بود؛

از آن شب چشم‌به‌راه ماندم،

و امشب، سرانجام!

5. غروب پاییز

بر شاخه‌ای خشک،

کلاغی نشسته است؛

غروب پاییز.

6. سفر

حتی در سفر،

خانه‌ام همان‌جاست

که باران می‌بارد.

باشو تنها به سرودن شعرهای کوتاه بسنده نکرد. سفرنامه ادبی او با عنوان «راه باریک به شمال دور» (Oku no Hosomichi) از آثار مهم ادبیات ژاپن است؛ اثری که مشاهدات سفر را با نثر و هایکو درهم می‌آمیزد و تجربه بیرونی مسیر را به تامل درونی شاعر پیوند می‌زند. این کتاب پس از مرگ او در سال ۱۷۰۲ منتشر شد و در معرفی ادبیات ژاپن به مخاطبان جهان نقشی مهم یافت.

امروز، نام ماتسوئو باشو در کنار بزرگ‌ترین استادان هایکو قرار دارد؛ شاعری که سادگی ظاهری آثارش، دریچه‌ای به سوی پیچیدگی تجربه انسانی می‌گشاید و همچنان الهام‌بخش شاعران و دوستداران شعر کوتاه در سراسر جهان است.

اتمام خبر/